ثبت ملی

از میان بیش از ۷۰۰ کاروان‌سرای ثبت‌شده ملی در ایران (که ۱۵۰تای آن در خراسان جای دارد)، ۵۴ کاروان‌سرا به ثبت جهانی یونسکو رسیده‌اند که در این میان خراسان بزرگ با یازده کاروان‌سرا، بیشترین سهم را در میان پرونده‌های میراث جهانی دارد.
معماری و هویت «حسینیه رحیمیان» که از ۲۲ سال پیش در فهرست آثار ملی قرار گرفته در سایه مداخلات بی‌شمار مالکان و بی تفاوتی مسئولان میراث فرهنگی تهدید می‌شود.
ابراهیم داوودی خباز همواره تلاش کرد میراث پدری‌اش را بدون تغییر حفظ کند و این خانه تاریخی زیبا را ثبت ملی کرد. در ادامه هم با همراهی اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی گوشه و کنار خانه را مرمت کرد تا به‌عنوان یکی از جاذبه‌های دیدنی بالاخیابان و مشهد از گزند تخریب دور بماند.
بر پایه آگهی‌های منتشرشده در مطبوعات مشهد، هنرستان صنعتی مشهد در سال ۱۳۱۵ تأسیس شد. این هنرستان کهن‌سال که اکنون در میدان شریعتی با نام شهید بهشتی فعالیت می‌کند، ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ثبت شد.
پروژه مرمت بازار ثبت‌ملی‌شده فرش مشهد سال‌ها در انتظار تأیید طرح و اعتبار بود تا اینکه سرانجام در سال ۱۳۹۷ آغاز شد، اما باز هم اتمام آن هر سال به بهانه‌ای به تعویق افتاد و بالاخره امسال همزمان با روز ملی فرش افتتاح شد.
کلیسای انجیلی از سال‌ها پیش تعطیل شده بود و اهمیت آن در قدمتش بود که آن را به‌عنوان یک اثر ملی در خاطره مردم مشهد ثبت کرده بود. ضمن اینکه بنای آن نیز از سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی قرار گرفته بود.
خانه «خانقاه نعمت‌اللهی»، یکی از خانه‌های قدیمی و ثبت ملی شده شهر مشهد است. این خانه در بهمن‌ سال ۱۳۸۲ ثبت ملی شد. این منزل فوق‌العاده زیبا، قدیمی و خوش‌ساخت شاهد رویداد‌های مهم تاریخی مشهد در دوران رونق خودش بوده‌ است.
مهدیه مرحوم عابدزاده پس از گذشت ۹ سال نیمه‌کاره باقی‌مانده تا همچنان چند خاطره و تصویر غبارگرفته در ذهن قدیمی‌های مشهد باشد. قدیمی‌هایی که وقتی اسم مهدیه را می‌شنوند، بی‌برو برگرد جشن‌های بزرگ نیمه شعبان است را به خاطر می‌آورند.
اگر بخواهیم درباره آثار تاریخی شهر مشهد سخن بگوییم، نخستین‌بار در ۱۵‌دی‌۱۳۱۰ چند اثر تاریخی شهر در زمره آثار ملی قرار می‌گیرند؛ آثاری، چون حرم امام‌رضا (ع)، آرامگاه خواجه‌ربیع، مصلای پایین‌خیابان و گنبد هارونیه.
تمدید مجوز بهره‌برداری معادن ضلع جنوبی اژدرکوه تا سال‌۱۴۰۸، ساخت جاده بر روی ضلع شمالی اژدرکوه و احداث دکل بر روی قله این کوه اسطوره‌ای، آژیر هشدار نابودی کامل اژدرکوه در آینده نزدیک را به‌صدا درآورده است.
زخم اژدرکوه دیگر تنها به معادن ختم نمی‌شود؛ بر روی این کوه افسانه‌ای جاده‌ای احداث شده که تا نوک قله، چون ماری پیچ خورده و بالا رفته، روی قله نیز مسطح و بتن‌ریزی شده است.
زخم اژدرکوه دیگر تنها به معادن ختم نمی‌شود؛ بر روی این کوه افسانه‌ای جاده‌ای احداث شده که تا نوک قله، چون ماری پیچ خورده و بالا رفته، روی قله نیز مسطح و بتن‌ریزی شده است.
باوجود سندی قدیمی‌ که می‌گوید متولی وقف از حدود صد سال پیش، سقای دهستانی بوده، ساکنان قدیمی کوچه بهادرخان معتقدند این محدوده دست‌کم صدسال است که به‌نام بهادرخان و تکیه نیز به همین نام شناخته می‌شود.
رمضان معمّر و مجید سلطانی دو استاد سنگتراشی هستند که درمیان همکارانشان به «دوقلوهای سنگی» شناخته می‌شوند. معمٌر در کارنامه‌اش، ثبت جهانی دیزی سنگی را دارد و سلطانی هم سابقه صنعتگر نمونه استان‌شدن را.
ساعت صحن کهنه نذر فردی است که به مریضی لاعلاج مبتلا می‌شود و نذر می‌کند که اگر شفا پیدا کند، یک ساعت به حرم‌مطهر اهدا کند. این ساعت که در هامبورگ آلمان ساخته شده، پس از شفایافتن این فرد به حرم رضوی آورده شده است.
پیشینه مطالعات تپه قادرآباد به دهه ۷۰ می‌رسد که طی بررسی‌های کارشناسان میراث فرهنگی برای معرفی آثار باستانی، تپه شناسایی شد.قادرآباد جایی در نزدیکی کنارگذر شمالی مشهد است.
سنگ بست یکی از اولین آرامگاه‌های گنبددار ایران و کهن‌ترین بنای خراسان رضوی بعد از حرم مطهر امام رضا (ع) که روزگاری در پنجراه حیاتی جاده ابریشم قرار داشته، امروز سوت و کور است.
مرجان اکبری می‌گوید: یکی از موارد اختلاف درباره باغ خونی که موجب می‌شد میراث فرهنگی نتواند با نهاد مشخصی درباره باغ مذاکره کند، ادعای نهاد‌های مختلف بر سر مالکیت آن بود.
خانه تاریخی «الستی» متأسفانه با اینکه ثبت‌ملی بوده، تخریب شده است. مالک این خانه «حاج‌کاظم‌الستی» نخستین رئیس اتاق بازرگانی و یکی از بزرگ‌ترین تجار مشهد در دوران پهلوی اول و دوم بوده است.
اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی در ۲ دهه اخیر نام خانه‌ها و بنا‌های تاریخی بسیاری را با هدف حفظ و نگهداری ثبت کرده است، اما آنها پس از مدتی تخریب شده‌اند!