مسجد امامصادق (ع) را همه با نام آیتالله حسینیزنجانی میشناسند
احمد پورمنفردی| در خیابان دانشگاه، میان آن همه واحدهای تجاری جور واجور از کیف و کفشفروشیهای قدیمی گرفته تا مطب پزشکان درست روبهروی برج سربهفلککشیده امروزی «آلتون» در محله جنت مشهد معنویت جاری از مسجدی با قدمت ۳۴ساله سنگینی فضا را میشکند.
صدای اذان به گوش میرسد و کرکرهها برای نماز اول وقت پایین میآید. از ساکنان و قدیمیهای محل گرفته تا کسبه و پزشکان در حال ورود به مسجد امام صادق (ع) هستند. در این میان دانشجویان جوان نیز سهم ویژهای را به خود اختصاص دادهاند. وارد میشوم؛ انبوه نمازگزاران و صفهای بههمپیوسته نشان از رونق این مسجد دارد. نماز که به پایان میرسد به رسم دیرینه مسجد امامصادق (ع)، قرآنها بین نمازگزاران پخش میشود تا دو صفحه از قرآن تلاوت شود و خستگی جسم و جان را بزداید.
تبعید آیتالله زنجانی از زنجان به مشهد
مسجد امامصادق (ع) خیابان دانشگاه را همه با نام آیتا... حسینیزنجانی میشناسند. مرجع عالیقدری که در سال ۱۳۰۰ه. ش درخاندان علم و فقاهت در شهر زنجان متولد شد. وی سالهای متمادی در نجفاشرف از محضر بزرگان استفاده کرده و از دروس آیات عظام نائینی، آقا ضیاء عراقی، شیخالشریعه اصفهانی، سیدمحمدکاظم یزدی (صاحب عروه) و... بهره برده و خود نیز شاگردان بزرگی را تربیت کرده بود.
از مشهورترین شاگردان ایشان میتوان به مرحوم آیتا... سیدمحمود طالقانی، مرحوم رضا روزبهزنجانی و فرزند ایشان آیتا... سیدمحمد حسینیزنجانی اشاره کرد. وی بنابه درخواست پدرش از سال۱۳۳۴ دوباره در زنجان مستقر شد و در اداره حوزه علمیه و رسیدگی به امور شرعی و اجتماعی به پدر خود کمک میکرد.
آیتا... زنجانی سال۵۴ اولین رسالهاش را نوشت
در انقلاب اسلامی ایران و مبارژه با رژیم ستمشاهی نقش بسزایی داشت و بهدلیل سخنرانیهایش علیه رژیم شاه، از سال۱۳۵۱ ساواک او را مجبور به اقامت اجباری در شهر مقّدس مشهد کرد. وی بنا به درخواست جمعی از مومنان و فضلای حوزه در سال۱۳۵۴ رساله علمیه خود را با عنوان «رساله جامعالاحکام» در مشهد مقّدس منتشر کرد و بسیاری از مومنان در تقلید به ایشان رجوع کردند. از سال۵۷ نیز امام جماعت مسجد امامصادق (ع) بود ولی چند سالی است که به دلیل بیماری این وظیفه را به فرزندش واگذار کرده است. به سراغ سیدمحمدباقر حسینی زنجانی میرویم تا به عنوان امام جماعت مسجد امامصادق (ع) در غیاب پدر برایمان از مسجد و فعالیتهایش بگوید.
زمین وقفی مرحوم هرمززاده مسجد شد
سیدمحمدباقر حسینیزنجانی فرزند آیتا... سیدعزالدین حسینیزنجانی چند سالیاست که امام جماعت مسجد امامصادق (ع) خیابان دانشگاه است. او سخنش را اینگونه آغاز میکند: سال۵۷ وقتی کلنگ احداث مسجد امامصادق (ع) به زمین زده شد و بنای اولیه آن ساخته شد، هیئتامنا و موسسان از همان ابتدای کار به دنبال امام جماعتی بودند که بتواند با فعالیتهای خود، از مسجد امامصادق (ع) مسجدی فعال بسازد تا نمونه و الگویی برای مساجد شهر و محله باشد.
او میگوید: هیئتامنا ابتدا به سراغ مرحوم علامهتهرانی رفتند، اما ایشان نپذیرفت. هیئت موسس خواستند تا ایشان فردی را برای امام جماعتی مسجد امامصادق (ع) معرفی کنند؛ علامهتهرانی نیز با تأکید گفتند بروید سراغ آیتا... زنجانی که ایشان از همه برای این امر مناسبتر است.
او میافزاید: پدرم امامجمعه زنجان بود، اما اوایل دهه۵۰ به اجبار رژیم پهلوی به مشهد تبعید شده بود. وقتی ایشان با این پیشنهاد روبهرو شدند ابتدا نپذیرفتند، اما بعد از تأمل بیشتر استخاره کرده و پس از آن امام جماعتی مسجد امامصادق (ع) را قبول کردند.
تعلیم و تعلم، اساس مسجد امامصادق (ع)
فرزند آیتا... زنجانی در ادامه به فعالیتهای پدرش در مسجد امامصادق (ع) اشاره میکند و عنوان میدارد: با آمدن آیتا... زنجانی به مسجد امامصادق (ع) اینجا به خاطر نزدیکی به چند دانشگاه مهم در مشهد، هر روزه مملو از دانشجویان و جوانان انقلابی میشد. چون ایشان مرجع تقلید بودند، از همه جای مشهد برای پرسیدن شبهات دینی و استفتاء به این مسجد میآمدند.
سیدمحمدباقر حسینیزنجانی میافزاید: در مدرسه آیتا... خویی درس خارج فقه و اصول میخوانم، همچنین تدریس رسائل و شرح لمعه را به عهده دارم. چند سالی است که آیتا... زنجانی به دلیل بیماری نمیتوانند نماز ایستاده بهجا آورند و به همین خاطر این مسئولیت خطیر را به من واگذار کردهاند.
او با اشاره به اینکه پدرم همیشه به تدریس و درسخواندن تأکید کردهاند، میگوید: ایشان سالهاست که تعدادی از خیّران را در مسجد امامصادق (ع) گرد هم جمع کردهاند. یکی از اقدامات آنها ساخت یک باب مدرسه در منطقه طلاب است که با کمکهای خیّران اداره میشود و برای خانوادههای کم برخوردار در نظر گرفته شده است.
مسجد ۳۴ ساله همچنان پررونق
با یکی از افرادی که از ابتدا عضو هیئت موسس مسجد امامصادق (ع) بوده به گفتوگو مینشینیم تا با تاریخچه مسجد بیشتر آشنا شویم. سیدمحمدعلی موسویجزایری میگوید: سال۵۷ همزمان با وقف زمین این مسجد توسط آقای هرمززاده به همراه تعداد دیگری از خیّران محل و کسبه، شروع به ساخت بنای مسجد کردیم.
وی میافزاید: مساحت مسجد امامصادق (ع) در حال حاضر حدود ۷۰۰مترمربع و در چهارطبقه بنا شده است. آشپزخانه مسجد در زیرزمین واقع شده است که در آن از ابتدای تأسیس هر سال در ماه مبارک رمضان، هرشب برای حدود ۱۵۰۰نفر افطار آماده شده و برای نمازگزاران سفره افطار پهن میشود. طبقه همکف مخصوص آقایان و برای بانوان نیز یک نیمطبقه ساخته شده و پایگاه بسیج نیز در همان مکان جانمایی شده است.
وی با اشاره به اینکه مسجد امامصادق (ع) حدود ۱۵شهید تقدیم انقلاب کرده است، اظهار میدارد: در زمان جنگ تحمیلی اعزام نیروی بسیجی به صورت مستقیم از مسجد صورت میگرفت و جمعآوری و فرستادن کمکهای مردمی به جبههها از فعالیتهای اصلیمان بود.
کتابخانه دانشگاهی مسجد امامصادق (ع) با ۴۰هزار کتاب
سیدمحمدعلی موسویجزایری میگوید: در طبقه بالای مسجد نیز در سال۷۰ از سوی آستان قدس رضوی و با همت هیئتامنای مسجد امامصادق (ع) شعبهای از کتابخانه آستان قدس راهاندازی شد که شاید بتوان گفت یکی از دانشگاهیترین کتابخانههای مشهد است.
کتابخانه مسجد امامصادق(ع) با دارابودن ۴۰هزار جلد کتاب که بیشتر آنها تخصصی است، هر روز پذیرای دانشجویان است
وی میافزاید: کتابخانه مسجد امامصادق (ع) با دارابودن ۴۰هزار جلد کتاب که تعداد زیادی از آنها کتابهای تخصصی است، هر روز پذیرای دانشجویان فراوانی است. نوبت صبح این کتابخانه مخصوص استفاده بانوان و نوبت عصر نیز برای استفاده آقایان در نظر گرفته شده است.
نیمی از مسجد تخریب میشود
سیدعلیرضا موسویجزایری رابط فرهنگی مسجد و عضو شورای اجتماعی محله جنت میگوید: قرار است با همکاری شهرداری زیرزمین مسجد تبدیل به سالن همایش شود تا علاوهبر تأمین نیازهای محله درآمدی نیز برای اداره مسجد باشد؛ چراکه در حال حاضر مسجد هیچ منبع درآمدی ندارد و فقط با کمک خیّران اداره میشود. وی میافزاید: خیابان دانشگاه در حال عقبنشینی است که به همیندلیل باید حدود نصف مسجد تخریب شود که در این راستااز خیّران و مسئولان تقاضامندیم با کمکهای خود مارا در خرید ملک پشت مسجد جهت توسعه یاری دهند.
وی با اشاره به برگزاری کلاسهای اوقات فراغت از سوی پایگاه بسیج مسجد امامصادق (ع) تصریح میکند: با شرکت حدود ۲۰۰نمازگزار در این مسجد علاوه بر برپایی نماز جماعت و مراسم مربوط به اعیاد، وفاتها و شهادتها، دعای کمیل و دعای توسل نیز هر هفته برگزار میشود.
*این گزارش سه شنبه، ۱۴ شهریور ۹۱ در شماره ۲۰ شهرآرامحله منطقه ۸ چاپ شده است.


