در سال۱۳۷۶ مشهد شدیدترین خشکسالی چهل سال گذشته خود را تجربه میکند و در سال۱۳۷۷ هم خشکسالی به تربتحیدریه میرسد. این خشکسالی یک دهه طول میکشد و باعث میشود کارشناسان این خشکسالی را نقطه شروع «سالهای خشک متمادی» بدانند.
بین سالهای ۱۲۹۴ تا ۱۲۹۷ در اوج جنگ جهانی انگلیسیها در ایران قحطی هدفمند و مصنوعی ایجاد کردند که در خلال آن، جمعیت ایران تقریبا نصف شد و ۸ میلیون ایرانی به کام مرگ فرستاده شدند.
بر اساس اسناد، مشهد از ابتدای ایجادش اقلیمی خشک داشته و امرا و حاکمان و تاجداران بسیاری در طول تاریخ تلاش کردهاند آب را به این سرزمین برسانند. نخستین این افراد، امیرعلیشیرنوایی بود که آب چشمهگیلاس را به مشهد کشاند.
در طول تاریخ، افراد بسیاری کوشیدند با تزریق آب قناتهای اطراف مشهد به محدوده حرمرضوی و محلات مشهد، مشکل آب را تاحدودی مرتفع کنند اما برای همیشه ممکن نبود و استفاده از چاه آب،جایگزین شد.
۱۸ اردیبهشت سال ۱۲۵۶ خورشیدی، امیر قاین که قصد داشته است به سمت مشهد بیاید، در بیرون شهر از شدتگرما زمینگیر میشود و به ارضاقدس نمیرسد.
مشکل بیآبی در خرداد سال ۱۳۲۸، صدای یکی از خبرنگاران را درمیآورد و خطاب به نصیرزاده که یکی از سرمایهداران مشهد است، مینویسد «با اینکه در فروردین و اردیبهشت با باران فراوانی روبهرو بودیم، ولی مشهدآب ندارد».
خشکسالی و افزایش قیمت علوفه باعث شدهاست برخی از اهالی قرقی عطای دامداری را به لقایش ببخشند.
محمد افضلی، بزرگ قبیله میگوید: سالهای قبل در اطراف روستای صالحآباد چادر میزدیم تا دامهایمان از علفزارهای سرسبز آن اطراف تغذیه کنند. اما سهسال است که قحطی و بیآبی امانمان را بریده.
سعید محمدزاده، حالا بهعنوان پژوهشگر و محقق برتر در حوزه کشاورزی و محصولات گلخانهای ابتکارات و پژوهشهای محققانه بسیاری انجام داده است. او در برخی از این پژوهشها از جمله کشت بدون خاک پیشگام است و تحقیقاتش در افزایش میزان و کیفیت تولید محصولات کشاورزی و گلخانهای تأثیر زیادی داشته است. بهواسطه همین تحقیق، رتبه محقق برتر کشور در حوزه محصولات گلخانهای و کشاورزی را از وزارت جهاد کشاورزی در سال1399 کسب کرده است.
ابتدای دهه 50 بود که هواشناسی در ایران رواج یافت. تا قبل از آن پیشبینی هوا برای کسی مهم نبود. کشاورزان برای کاشت و برداشتهای خود به شیوههای سنتی عمل میکردند و مردم عادی هم کارها و فعالیتهای مهمشان را به قضا و قدر میسپردند؛ اما بعد از سال 50 برای عموم مردم و کشاورزان پیشبینی کارشناسان آبوهواشناسی مهم شد.
تا قبل از آن پیشبینی هوا فقط به درد فرودگاهها و خلبانان میخورد؛ اگرچه که بیش از 70 درصد خلبانان باز هم به حس ششم خودشان اعتماد و پرواز میکردند. آن روزها فقط فشار هوا، رطوبت، دما، سرعت و سمت و سوی باد برای فرودگاهها برای پرواز مهم بود.
رضا زمانپور متولد 1347 در شهرستان است. خانوادهاش دامدار و کشاورز بودند و او از نزدیک با مسائل و مشکلات قشر روستانشین از جمله تأثیرات مخرب خشکسالیها بر شغل دامداری آشنایی کاملی دارد. به دنبال خشکسالیهای چند سال اخیر و چندبرابرشدن قیمت خوراک دامی بسیاری از دامداران ناچار به فروش گوسفندان و محدودکردن فعالیتشان شدهاند. زمانپور برای حل این مشکل با الهامگرفتن از یک فعالیت ساده و قدیمی که در بین خانواده آنها رسم است ایده جمعآوری پوست میوه و تبدیل کردن آن به کنستانتره دامی را شروع کرده است.
در دوران اوج کرونا بهویژه در موج چهارم و پنجم کرونا قیمت برخی میوهها مثل هویج و لیمو شیرین به دلیل تأثیرات درمانی که بر بیماران کرونایی و جلوگیری از کرونا داشت به چند برابر رسید و حتی نایاب شد. ما در همین مغازه و اوج موج پنجم یک کیلو هویج را تا 35و 45هزار تومان هم فروختیم. حتی وقتی برای خرید هویج به بازار میوه و ترهبار میرفتیم در آنجا هویج نبود و اگر هم پیدا میکردیم باید با قیمت گران میخریدیم. تحت تأثیر این جوّ کرونایی فقط کافی بود یک نفر بگوید خیار خاصیت ضدکرونایی دارد تا قیمتش به اوج برسد.
متین جهانگیری میگوید: با توجه به قرارگرفتن کشور ما در منطقه گرم وخشک وکمبود شدید منابع آبی، علم نانو گیاهی میتواند نجاتدهنده ما از دست کمآبی و تأمینکننده مواد غذایی کشور باشد. من نیز دوست دارم در همین زمینه فعالیتم را ادامه بدهم و برای رسیدن به این تکنولوژی تمام تلاشم را به کار میگیرم.
ساکنان میگویند: مشکل ما در زمان وصل بودن آب هم کم نیست. چرا که اینجا اصلا شرایط عادی نیست. در بسیاری از مواقعی که آب وصل است شاهد این هستیم که آب گلآلود از شیرها خارج میشود یا فشار آب به اندازهای کم است که فقط واحدهای همکف میتوانند استفاده کنند. قطعی آب فقط در این محدوده وجود دارد و پیگیریهای ما تاکنون نتیجهای نداشته است و حدود 1000خانواده که جمعیتی بیش از 4000 نفر دارند با این مشکل دست به گریبان هستند.