شهر تابران یا توس امروزی؛ خطهای تاریخی است که قدمت برخی از بناهای آن پهلو به هزار سال میزند و برخی دیگر، اما به زحمت به صد میرسد. با اینحال به دلیل شباهت معماری و مصالح به کار رفته در بناهای آن، تشخیص قدمت، برای هر بینندهای ممکن نیست.
منطقه ۱۲
همنشینی محدوده تاریخی و مدرن در یک منطقه
منطقه ۱۲ از دو محدوده متصل و منفصل شهری تشکیل شده است. ساختمانسازی در ناحیه متصل این منطقه در ۲۰سال گذشته با سرعت زیادی پیش رفته و این موضوع باعث شده است این محدوده با خیابانکشیهای استاندارد شهری، خانههای نوساز و... بهعنوان یک منطقه نوین شهری شناخته شود. بافت تاریخی منطقه ۱۲ در ناحیه منفصل توس قرار دارد که قدمت برخی بناهای آن در اطراف شهر تاریخی طابران توس به هزار سال میرسد. ظرفیتهای گردشگری و تاریخی سهم ویژهای در رونق اقتصادی این منطقه دارند که از آن جمله میتوان به آرامگاه فردوسی، بقعه هارونیه، ارگ توس، بوستان مینیاتوری، نمایشگاه بینالمللی و... اشاره کرد. محله وکیلآباد از محلات قدیمی محدوده متصل شهری است که بسیاری از کارگران قدیمی حاج حسینآقا ملک هنوز در آن سکونت دارند. زمینهای رها شده در بخش متصل شهری و نبود طرح تفصیلی و ساخت و ساز غیرمجاز در محدوده منفصل توس و محله وکیل آباد از مشکلات این منطقه است. شهرداری منطقه ۱۲ سال ۱۳۸۳ شکل گرفت و تا سال ۱۳۹۲ به صورت نیمهخصوصی با مشارکت شرکت آبادانی و مسکن الهیه اداره میشد. بعد از آن به طور کامل به شهرداری مشهد واگذار شد. در مساحت ۶۵۰۲ هکتاری این منطقه ۱۰۵ هزار نفر زندگی میکنند.
حاجعباس فراهانی از اهالی محله کلاته برفی میگوید: نمیدانم چندسالهام فقط میدانم که مال دوره احمدشاهم، در دوره رضاشاه، برای جنگ با او به صولت و بقیه یاغیها پیوستم، اما صولت که مُرد ما هم فراری شدیم.
۸۴ نفرند. ۱۰ تایی پسر و بقیه دختر که اگر از ۱۴ سالگی چند پله بالاتر بروند حتما آدمبزرگهای بیریای خوبی میشوند، اما تقریبا بیشترشان به ۱۴ سالگی نرسیده، میمیرند.
تاریخچه شکلگیری معبر الهیه۶ به کمتر از پانزدهسال میرسد. این خیابان در محله الهیه واقع شده است و ساختمانهای آجرسهسانت آن، که در سال۸۹ احداث شده و به بهرهبرداری رسیده است، اولین بناهای آن هستند.
زهراخانم تعریف میکند: ما در روستا هم برق داشتیم، هم آب و هم گاز لولهکشی، اما به اینجا که آمدیم نه آب داشتیم، نه گاز و نه برق. دوباره رفتیم سراغ دبههای آب و نفت و چراغ والور.
بانو عصمت بهشتی، آیینه تمامنمای صبر و شکیبایی بود. نماد و اسوه مادری مهربان و ازخودگذشته. مادری که هشت پسر داشت.روزهایی بود که پنج فرزندش در میدان جنگ بودند، اما او خم به ابرو نیاورد.
بهاره علیزاده از سال۹۰ وارد رشته تیراندازی شد و یک سال بعد در مسابقات استانی مقام دوم را از آن خود کرد. او افتخاراتی از جمله قهرمانی کشور در شهر سمنان که مقام چهارم تیمی را در آن کسب کرد را نیز دارد.