گروه عکاسی، تصور مردم از گلشهر را دگرگون کرد

این سؤال که تصورتان از گلشهر چیست، چند سال قبل پاسخ‌های مشترکی داشت؛ پاسخ‌هایی اغلب ترسناک و متوهمانه، تا‌این‌حد که ممکن است گوشَت را بِبُرند و همراه با سَر جداشده‌ات، بگذارند تخت سینه‌ات یا یک همچین چیزی!

با آن توصیفات و تعابیر خیال می‌کردی اهالی گلشهر بازماندگان سقوط یک اتوبوس بزرگ به عمق دره‌ای بیست‌هزار متری هستند که با مشقت از تَه دره برگشته‌اند. می‌شود ندیده و نشناخته و با قصد و غرض قبلی و ازپیش‌تعیین‌شده، فرهنگ تصورات جداگانه‌ای نوشت در وصف آن‌هایی که در چنین مناطقی -که اتفاقاً تعدادشان هم توی شهر کم نیست- زندگی می‌کنند، با این حال گلشهر حالا قامت راست کرده و دگرگون شده است.

رضا حیدری‌شاه‌بیدک را باید یکی از دگرگون‌کنندگانِ این محله دانست. او از بنیان‌گذاران محفلی است که حالا در سطح جهانی شناخته شده است. «اِوِری‌دِی‌گلشهر» و عکاسان خستگی‌ناپذیرش، به ضرس قاطع توانستند موج جدیدی از خودباوری را در بین جوانان مهاجری ایجاد کنند که تا قبل از سرخوردگی از قوانین و محدودیت‌های مهاجرت در کشور، به فکر رفتن بودند.

با رضا حیدری در یکی از شب‌های شلوغ گلشهر که تکیه‌هایِ عزاداری افغانستان، فلکۀ دوم گلشهر را قُرق کرده بودند دوسه ساعتی گپ زدیم.

تصویر قافلۀ مهاجران، باعث شد به عکاسی علاقه‌مند شوم

متولد سال ۶۱ است در شاه‌بیدک؛ قَریه دایکِندی که جزو ولایت مرکزی است. می‌گوید سال ۷۵ همراه پدر و مادرش از افغانستان به ایران مهاجرت می‌کنند و به سمنان می‌روند؛ «سال ۷۹ توی سمنان یک دورۀ فیلم‌سازی را گذراندم و تقریباً همان‌جا بود که عکاسی را شروع کردم.

همین موضوع فتح‌بابی شد برای همکاری بیشتر با انجمن سینمای جوان. آن موقع کار‌های دفتری‌شان را انجام می‌دادم. سال ۸۳ ازدواج کردم و بعد هم همان سال به مشهد آمدیم.».

این وسط البته رضا توضیح داد که چطور با وجود دغدغه‌های یک جوان مهاجر به عکاسی علاقه پیدا کرد و اساساً این علاقه کجای ذهنش رسوب کرده بود؛ «یک تصویر هنوز توی ذهنم است. خودم آن تصویر را ندیده‌ام، ولی مدام تصورش می‌کنم. پدر و مادرم تعریف کردند که وقتی می‌خواستند از روستایمان مهاجرت کنند، خب حدود ۶۰۰، ۵۰۰ نفر آدم بودند.

مهاجرت‌ها در آن دوره این‌طوری بود؛ آن‌قدر که می‌گفتند یک اِنت‌های قافله، ابتدای قافله را نمی‌دید. از کوه و کمر عبور می‌کردند تا خودشان را به سیستان و زاهدان برسانند و از آنجا هم بیایند به شهر‌های مرکزی، با این حال همیشه با خودم می‌گفتم کاش یک نفر آنجا بود و این تصویر را ثبت می‌کرد.

سمنان که بودم، تا پنج سال هیچ‌کس توی آن دفتر سینمای جوان متوجه نشد که من افغانستانی هستم و می‌گفتم من مشهدی‌ام. هنوز که هنوز است، از بچه‌هایِ دفتر هر کس می‌آید مشهد، می‌بینمش و با هم ارتباط داریم.».

عکاسی با موبایل، ترس خیلی‌ها را ریخت

می‌گوید موقع بازگشتش به مشهد بنا به‌دلایلی، عکاسی را کنار می‌گذارد و کار دیگری را پی می‌گیرد. ازقضا سکونتش در مشهد هم در خودِ منطقۀ گلشهر نبوده و حالا هم نیست، با این حال فاصلۀ زیادی تا گلشهر ندارد و تقریباً بیشتر وقتش را اینجا در گلشهر می‌گذراند.

حیدری می‌گوید آن موقع تشکیلات مشخصی وجود نداشته و او در جلسات عکاسی معدود داخل شهر شرکت می‌کرده؛ «جلسات حوزۀ هنری مشهد را می‌رفتم و حتی آنجا نمایشگاه عکسی هم برگزار کردیم. همان سال‌ها بود که زلزلۀ بم رُخ داد و من رفتم برای عکاسی آن واقعه.

سال ۸۷ همان عکس‌ها را بردم حوزۀ هنری و گفتم می‌خواهم نمایشگاهی برگزار کنم با این عنوان. بعد از آن متوجه شدم که جمعی در گلشهر حضور دارند که بیشترشان شاگرد آقای کیارنگ علایی هستند. وارد آن جمع شدم، اما این جمع مشکلی اساسی داشت و آن اینکه عکسی تولید نمی‌کردند؛ یعنی می‌نشستند بیشتر به‌لحاظ تئوری دربارۀ عکس‌ها و فضای عکس‌ها حرف می‌زدند.

خب، من سعی کردم همان زمان دوره‌هایی را برگزار کنم. فکر کردم باید برویم به‌سمتی که عکس تولید شود، اما این موضوع ارتباطی با توانایی‌ها و انگیزۀ بچه‌ها برای عکس گرفتن نداشت.

مهم‌ترین مشکل ما این بود که بچه‌ها توانایی خرید دوربین را نداشتند و دوم اینکه راحت نمی‌توانستند مجوز عکاسی در شهر را بگیرند و مشکل سوم اینکه مردم با دیدن دوربین، واکنش‌های بدی نشان می‌دادند و همین موضوع باعث شده بود حتی آن‌هایی که دوربین کرایه می‌کردند، هم بعد از مدتی عکاسی را کنار بگذارند. اینجا بود که به فکر راه چاره‌ای افتادیم و آن هم عکاسی با موبایل بود.».

این گزارش دوشنبه ۱۰  مهر ۹۶ در شمـاره ۲۶۳ شهرآرامحله منطقه ۵ چاپ شده است.