راسته بازار پلاستیک فروشی «میرزاکوچک خان» چطور شکل گرفت؟
بعضی از آدمها هستند که حس تازگی توی زندگیشان نقش زیادی دارد. هر چیزی از زندگی میتواند این حس را نشاندهد و القاکند. این را وقتی میان مغازههای رنگووارنگ و چشمنواز میرزاکوچکخان راه میروم، حس میکنم. بازار پلاستیکفروشها نمونهاش در مشهد کم نیست، مثل میدانبار و خردهفروشها، اما ویژگی مثبتش در مناسببودن قیمتهایش است، همان ویژگی که فروش آن را بالا برده است. بازار پلاستیکفروشها نه بازار خیلی بزرگی است و نه همهمه و شلوغی خاصی دارد؛ دنج است و بیسروصدا. کمی پایینتر از میدانی است که سردار بزرگ جنگل آن را میزبانی میکند و آن وسط به افتخار ایستاده است.
فروشندگان اینجا که بیشترشان جوان هستند بهواسطه شغل پدری وارد این حرفه شدهاند. جنس چینی در این بازار کمتر پیدامیشود. این را یکی از مغازهدارها که حجرهاش رو به آفتاب است، میان ذکر روزانه و دانهکردن تسبیحش میگوید.
رضا قلندری در ادامه حرفهایش از خریدارانی تعریف میکند که بیشتر مغازهداران سطح شهر و محلیها هستند.
بازاری که ناشناخته است
قلندری ناشناختهبودن بازار را دلیل تعداد کم مراجعانش میداند و میگوید: اقلام اینجا ارزان است، اما هنوز برای خیلیها جانیفتاده که خریدشان بهخصوص خرید عروسیشان را از اینجا انجام دهند. قلندری فرصت را برای دعوت از زوجهای جوان مناسب میداند و صحبتش را طوری به پایان میبرد که آدم را به خرید تشویق میکند؛ «اینجا خبری از کالاهای بیکیفیت نیست و همه کالاها تولید داخل است.» این را بااطمینان عنوان میکند و میخواهد خانوادهها برای یکبار هم که شده شانسشان را برای خرید امتحان کنند.
بچه کف بازارم
خیلیها خودشان را بچه کف بازار معرفی میکنند که هنوز باید با نام بزرگترهایشان کسباعتبار کنند تا به قول بازاریها بشوند حاجیبازاری. این را یکی از پلاستیکفروشهای ابتدای بازار میگوید.
«م» که یکی از تازهواردهای خیابان میرزاکوچکخان است، تعریف میکند: از ۱۰ سالگی تابستان و روزهای تعطیل شاگردی عمویم را میکردم تا اینکه بعد از گرفتن دیپلم بهطور جدی وارد این حرفه شدم. پس از شروع کار در کنار عمویم تصمیم گرفتم بهتنهایی آن را ادامه دهم و این راسته را برای فروش انتخاب کردم.
تکنولوژی در بازار پلاستیکفروشها
در ذهنها اینطور جاافتاده که میانه بازاریان با تکنولوژی و اینترنت خوب نیست. وقتی از یک بازاری حرف میزنیم نخستین تصویری که از او در ذهن نقش میبندد آدمی است اهل حساب و کتاب که مشغول کار با چرتکه است، اما بازارهای امروز این کلیشه ذهنی را از بین میبرد. تکنولوژی آرامآرام دارد وارد بازار میشود. تکنولوژی به بازارهای میرزاکوچکخان هم وارد شده است. خیلی از مغازهها به دوربین مداربسته مجهزند و این جای یک پرسش را در ذهنم بازمیکند؛ فروشندهها چقدر با سایتهای تبلیغاتی در ارتباط هستند؟
حسینی که شاگرد یکی از همین مغازهدارهاست، میگوید: این نوع تجارت برای کمپانیها و بنگاههای تجاری مناسب است و بازار آنها از این چیزها بینیاز است؛ چراکه مشتریهای خود را دارد و به این کارها احتیاجی نیست. برای او و دیگر بازاریها اعتماد اولین و مهمترین اصل است. این رابطه مشتری و فروشنده را تقویت میکند. حسینی این موضوع را چندبار تکرارمیکند؛ «در بازار حتی برای ضمانت هم از چک و سفته استفاده نمیکنند و مبنا اعتماد است. به اندازهای که این موضوع اهمیت دارد، تجارت الکترونیک و سایتهای تجاری حائز اهمیت نیستند.»
در راسته بازار پلاستیک فروشیها خبری از کالاهای بیکیفیت نیست و همه کالاها تولید داخل است
مشکلات بازاریهای اینجا
مشکلات در بازار میرزاکوچکخان یکیدوتا نیست؛ از نبود جای پارک گرفته تا زمینهای خاکی رهاشده و بوستانی که جولانگاه معتادان شده است. اینها را سیدحسین پرهیزکار فروشندهای که کار خود را از همین خیابان شروع کرده، میگوید: «بوستان رستگارمقدم روشنایی مناسبی ندارد و به محل تفریح و تجمع معتادان تبدیل شده است.»

بازار انتقال یابد
پرهیزکار ادامه میدهد: خاک زمینهای رهاشده میرزاکوچکخان حتی با کوچکترین نسیم مینشیند روی کالاهای ما و لازم است هر چه سریعتر ساماندهی شوند. پرهیزکار همچنین برای شناختهشدن بیشتر بازار پیشنهاد انتقال آن را به شببازار مقابل بوستان امت میدهد.
بازار پلاستیک میرزاکوچک خان از کجا آمد؟
پس از چند ساعت گشتوگذار در بازار ردپایی از قدیمیهای آن پیدا نمیکنیم تا اینکه یکی از مغازهدارها آدرس تالاری را میدهد که در انتهای پلاستیکفروشیهاست. پرسانپرسان مجید حسنزاده را پیدا میکنیم. قدیمیترین فرد بازار به گفته خیلی از فروشندهها. حسنزاده به دنبال راه پدر ۱۲ سال پیش اولین پلاستیکفروشی خیابان میرزاکوچکخان را دایر میکند و بعد از آن نوبت به توسعهاش میرسد و مقدمات آن را هم خودش جور میکند. از فامیل گرفته تا دوست و آشنا با اجاره مغازه در همین محل وارد کار میشوند و اینچنین بازار پلاستیکفروشها رونق میگیرد.
* این گزارش در شماره ۸۰ شهرآرا محله منطقه ۵ مورخ ۱۸ آذرماه سال ۱۳۹۲ منتشر شده است.
