پس از تأسیس مدرسه دارالفنون در سال۱۲۳۰ خورشیدی، طب بهعنوان یکی از درسهای اصلی این مدرسه، در سه شاخه تدریس میشود. نخستین دانشآموختگان طب ایران در همین سال از دارالفنون فارغالتحصیل میشوند.
تا پیش از راهاندازی دانشکده دندانپزشکی، کار دندان مشهد به دست دندانسازها، دلاکها و سلمانیها بود؛ حرفهای که بهمرور قانونمند شد تا دست سلمانیها را از دامان خود کوتاه کند.
قدیمیترین سندی که در آن نامی از «نوده» به میان آمده، سندی وقفی و متعلق به سال ۱۰۲۲ خورشیدی است. این سند در واقع همان وقفنامه مشهور میرزامحسنرضوی داماد شاه عباس یکم صفوی است.
آسیابهای آبی امروزه یکی از خاطرات فراموششده مشهد قدیماند که روزگاری قوت غالب مردم وابسته به وجود آنها بود و چرخ این آسیابها، چرخ زندگی مردم را میگرداند.
آبان سال۱۳۵۷ در شهر مشهد، ماه مبارزات نرم مردم علیه نظام شاهنشاهی است؛ در این ماه، مردم مبارز به شکلهای مختلفی تلاش میکنند قدرت حاکم بر شهر را تضعیف کنند.
«چاهش» روستایی حدفاصل «کلاتچهبوغا» و حدود مزار خواجهربیع که کال موجود در این منطقه را به اسم آن میشناسند و «کال چاییش» یا «کال چاهش» میخوانند.
با روی کار آمدن صفویان بهویژه شاهعباس اول، زیارت امامرضا (ع) با تشویق و ترغیب فراوان همراه شد، آنچنانکه شاهعباس پای پیاده به مشهد آمد.
سال۱۳۲۸خورشیدی؛ اراضی «بجمهن» که با نام «بجمعه» در ذهن مردم مشهد جا افتادهبود، در محدوده شهری قرار داشت و با ۲۵۸نفر سکنه، منطقهای نسبتا پرجمعیت به حساب میآمد.
از واقعه به توپ بستن حرمرضوی در سال۱۲۹۱ خورشیدی یک پرده نقاشی باقی مانده که سندی است بر بسیاری از جنایتهای رخداده آن روزگار. این پرده نقاشی موجب خشم روسها شد و میرزا طاهر، را به زندان انداختند!
مهر اولین ابزار در شناخت هویت افراد و مهمترین رکن در شناخت اسناد تاریخی است و مهرها در قدیم حکم شناسنامه امروزی را برای افراد داشتند. قدیمیترین مهر آستان قدس رضوی مربوط به دوره صفویه است.
این گزارش درباره یکی از کهنسالترین مزارع اطراف مشهد که فقط نامی از آن باقی مانده است. قدیمیترین اسناد موجود درباره مزرعه زرگران مربوط به دوره صفوی و عهد شاهعباسیکم است.
اسناد موجود نشان میدهد که کوچه «مهرآیین»، در سالهای میانی سده۱۳خورشیدی، مسیری شناختهشده در بین مردم شهر بوده است و قدمتش حداقل به سالهای نخست حکومت قاجارها بر ایران میرسد.
پاوا پیش از این، از طریق جادهای قدیمی و فرعی در کنار دروازه پایینخیابان، به مشهد راه داشت؛ جادهای که در مسیر چند کیلومتری خود از مزارع و روستاهایی مانند «ساختمان»، «بازهشیخ» و «مهدیآباد» میگذشت. اما اکنون راه دستیابی به پاوا، مسیری است که از خیابان «آوینی ۵۹» میگذرد.
در پی فاجعه تکاندهنده شهادت عبدالکریم هاشمینژاد، مردم به خیابانها ریختند، آنچنان که مشهد شاهد عاشورایی دیگر بود. خراسان در این روز مینویسد: «خراسان یک چهره دانشمند انقلابی را از دست داد.»
۵مهر، نودمین سال پا گرفتن نخستین غسالخانه بلدیه در مشهد است؛ غسالخانهای که، چون از لحاظ امکانات بهداشتی به انواع امروزی خود شبیه بود، بعد از افتتاح به این نام شهرت یافت: «غسالخانه جدید بلدیه».
«مالآباد» را در دورههای تاریخی متأخر با نام کوی صاحبالزمان (عج)، کوی امامرضا (ع) و عموما شهرک شهید چمران میشناسند، کتاب «جغرافیای تاریخی خراسان» از این مزرعه با نام «مالیاداد» نام میبرد.
از میانه دوره قاجار، توسعه کشت خشخاش با میدانداری انگلیسیها در مزارع مهرآباد مشهد شروع شد، تا با واسطه عُمال کمپانی یهودی و انگلیسی «ساسون» به بندر شانگهای در چین انتقال یابد.
قرآنخوانی از همان قرنهای ابتدایی شکلگیری حرم یکی از برنامههای ثابت زائران بوده است، گرچه از حفاظ حرم تا ابتدای قرن نهم اطلاع و اسناد چندانی وجود ندارد.
میداندار کودتای ۲۸مرداد سال۱۳۳۲ در مشهد افرادی نظیر حسن اردکانی و غلامحسینپشمی بودند. نکته جالب اینجاست که غلامحسین پشمی در ابتدای نهضت ملی، خود را از طرفداران مصدق نشان میداد.
بچه کوچه جوادیه ۳ سال است که شروع کرده به ثبت مفاهیم و مصادیق «همسایگی» در محله قدیمیاش؛ از جمعآوری اسناد و عکسها گرفته تا مصاحبه با قدیمیهای محل.