آنطور که قدیمیهای محله میگویند، قلعه رده، مدرسهای داشته که دو اتاق کاهگلی با سقف چوبی برای درس و اتاقی نیز برای معلمها داشته است که از سپاه دانش برای درسدادن به اینجا میآمدند.
یکی از مهمترین ویژگیهای منطقه ما وجود بافت قدیمی و خانههای تاریخی است. هنوز خانههای قدیمی به وفور در کوچهها و حتی معابر اصلی دیده میشوند. گرچه با توجه به قدمت هر محله این بافت نیز متفاوت است.
خیابان وحدت ۷ در نقشههای قدیم مشهد درست کنار دیوار شهر قرار دارد که زمینهایش بیشتر کشاورزیاند. این فرعی خیابان وحدت امروز بهدلیل اجرای طرح نوسازی از یک طرف به تسخیر ساختمانهای بلند هتلها درآمده است.
وجود مدارسی مانند دبستان دخترانه رضوی، دبستان پسرانه خطاط، دبیرستان دخترانه فرزانه، دبیرستان پسرانه بهشت و دبستان امامحسین (ع)، هر روز پای صدها دانشآموز را به خیابان شهید فکوری ۹۴ باز میکند.
وجود مرکز بهزیستی و بیمارستان هفدهشهریور سبب شده همیشه در دو سمت این خیابان خودرو پارک باشد. حدود دویستمتر سمت راست این معبر، مرکز «جامعه نابینایان» قرار داردو پیادهروسازی در همین فاصله، خاص این افراد اجرا شده است.
مهدی جهان، که از سه سالگی ساکن مشهدقلی شده و کمبود امکانات مردم این محله را از نزدیک لمس کرده با رسیدن به سن جوانی تصمیم میگیرد تا با کمک و همراهی اهالی، شکل و بافت محله خود را تغییر دهد.
کوچه حر ۱۶ (شهید غلام حجتی) از دل باغترهها و زمینهای کشاورزی حاجاحمد جامی و مرحوم قیاسی شکل گرفت.
حسن گچپز، تنها وارث بنای مدرسه جعفریه، تلاش میکند تا یادگار مرحوم حاجیعابدزاده از گزند تخریب دور بماند.
ساکنان، کوچه شهیدآوینی۴۰ را به «نوکاریز» میشناسند. کوچه بافت سنتی و قدیمی دارد و انتهای آن به زمینهای کشاورزی منتهی میشود.
چند سالی است که «نیستانیها» در منطقه طلاب مشهد، مقابل بیمارستان هاشمینژاد، مشغول ساخت مسجدی چندمنظوره هستند؛ مسجدی که علاوهبر برگزاری نمازجماعت مرکزی اقامتی برای همراهان بیماران شهرستانی خواهد بود.
مأمور ثبت احوال هر از چندگاهی میآمد و جاماندهها را شناسنامه میداد. کسی که شناسنامه به ما میداد در کوچه و خیابانها راه میرفت و هر کس که دو قران به او میداد برایش شناسنامه صادر میکرد.
اکنون یکی از مراکز مهم هویتی محله کوی مهدی، بوستان بهشت است که نیمه اول سده چهارده خورشیدی مهمترین آرامستان عمومی مشهد بود.
خیلی از مشهدیها حتی نمیدانند آرامستان ارامنه در مشهد وجود دارد. این آرامستان که جایی در حاشیه تقاطع عامل به بولوار شهید کریمی قرار گرفته است بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارد.
خیابان شهید ستاری ۴/۴ یکی از معابر فرعی محله شریف است. این خیابان در محل باغهای قدیم وکیلآباد واقع شده است؛ باغهایی که بقایای آن در برخی معابر اطراف به چشم میخورد، اما در این خیابان، خبری از زیبایی آنها نیست.
دلیل نامگذاری محله بهنام بلال حبشی به داستان بازدید حجتالاسلاموالمسلمین قرائتی برمیگردد. او مسجدمحوری محله را به روحیه بلال حبشی ساکنانش تعبیر کرد.
کوچه بهاءالتولیه که اکنون تابلوی «تهپلمحله ۶» و «شهید سعید سروقدی» در ابتدای آن دیده میشود، یکی از نقاط سبز نقشه دالمج است که باغهای آن جای خود را به خانهها داده است.
به بولوار امت که قدم بگذاری و قصد کوچه بیستوسوم را کنی، اولین چالشی که با آن روبهرو میشوی، تابلونداشتن این کوچه است؛ مشکلی که گریبان معابر همجوار و فرعیاش را هم گرفته است.
بهدنبال محل دقیق قهوهخانه عرب هستم. کسی چیزی نمیداند. در لچکی چهارراه سرخس و چمن از تعدادی پیرمرد میپرسم، زیر پایشان را نشان میدهند و میگویند: «قهوهخانه عرب همینجا بود.»
نورمحمد عرفانیگلکار، یکی از ۱۲ عضو اکیپ ویژهای است که در بازسازی آرامگاه فردوسی در سال ۱۳۴۳ نقش داشته است.
خیابان آیتالله عبادی۳۰ در محله کاشانی در گذشته به کوچه «کارخانه کبریت» معروف بوده است. کارخانه که در همین معبر قرار داشت، اوایل دهه۵۰ جمع شد و الان ملکی مسکونی است.