دختر خان ده پایین که دل در گرو حاج علی اصغر عبدالجوادی نودهی، خانزاده ده بالا داشت، عاقبت دل به دریا زد و شبانه ترک دیار کرد که ترک یار نکرده باشد. از سبزوار آمد و آمد و آمد تا رسید به مشهد.
کوچه ذوالفقار منشعب از کوچه سرشور یا فرعی شماره۲ خیابان اندرزگوی مشهد، یکی از کوچههای پیچدرپیچ است که انسان از تغییر جهتهای بسیار آن متعجب میشود.
نمیتوان بهطور دقیق گفت که از چه زمانی کشیک در فضای حرم شکل گرفت، اما اسناد برجایمانده از دوران صفویه نشان میدهد که تقریبا از سال۱۰۱۰ قمری، تشکیلات کشیکی برقرار بوده است.
برابر اسناد برجایمانده تاریخی، دارالشفای حضرتی مکانهای مختلفی را در مشهد تجربه کرده و هربار در زمانهای بنا به دلایلی جابهجا شده است تا اینکه در سال 59 ساختمان فعلی آن در بست پایینخیابان افتتاح شد.
مزرعه گلختمی یا با املای قدیمیاش، «گلخطمی»، یکی از شناختهشدهترین مزارع بیرون باروی شرقی مشهد بود که در سال۱۳۴۰ خورشیدی رسما به قسمتی از شهر تبدیل شد و اراضی آن گستردگی زیادی داشت.
شجاعالسلطنه مردی که برابر تاریخ، ۲۱۴سال پیش در چنین روزی به حکومت خراسان منصوب شد و توانست برای مدتی آرامش را به این دیار بازگرداند؛ زیرا که یکی از خدمات مهم او به مشهد برگرداندن امنیت به شهر بود.
کافی است سر بلند کنی و بر کاشیکاری هفتصدساله مسجد گوهرشاد چشم بدوزی تا در زمان سفر کنی؛ از دوره تیموری به صفوی، از دوره صفوی به قاجار، یا حتی به دوره معاصر بیایی.
غارت ازبکها به حرم امام رضا(ع) آنقدر بزرگ بوده است که حتی عدهای از مورخان نوشتهاند که عبدالمؤمنخان ازبک پس از خالیکردن روضه منوره، دستور میدهد سربازانش میل طلای بالای گنبد را هم با خود ببرند.
این ساختمان چندصد سالهی تازه متولد شده، نه تنها با کتابهایش، که با معماری منحصر به فردش حرف برای گفتن دارد؛ انگار میگوید، نه فریاد میزند، با تک تک آجرهایش.
محمدکاظم صبوری، متخلص به «صبوری»، متولد ۱۲۵۹ هجری قمری، فرزند حاج محمدباقر و پدر ملک الشعرا بهار است.
اسناد میگویند که «آقابزرگ» و «حاجتقی» که دو برادر و از شاهزادگان قاجاری ساکن در سمنان بودهاند، بهدلیل اختلاف با پدرشان از آن شهر فرار میکنند و همراه تنها خواهرشان به مشهد میآیند.
مزرعه «محمدآباد» یکی از مزارع آبادِ بیرون از دروازه پایینخیابان بود که در مجاورت امتداد کالِ (مسیل) معروف «قرهخان» قرار داشت؛ مزرعهای بسیار قدیمی که برخی معتقدند یادگاری از دوره صفویه است.
خانه ساختیانچی هم خانهای است که در سبک تهران ساخته شده است؛ یعنی برمیگردد به الگوهای معماری دوران قجر. البته درباره این خانه بحث است؛ یعنی عدهای میگویند مربوطبه اواخر قاجار است.
درباره کوچهای کهن در دل مشهد که با کمترین تغییرات کالبدی به زمان ما رسیده است.
بیشتر قربانیان خودکشی در دوره قاجار، زنان و دختران هستند که پس از برخوردن به یک مشکل عاطفی مانند عشق یا اختلافهای خانوادگی به زندگی خود پایان میدادند.
بیبیشمسالملوک، از زنان قاجار و درواقع نوه شاه ایران بود، خرید کارخانه چراغبرق با هدف روشنایی حرم مطهر برای دو مرتبه و همچنین خرید بادبزنهای برقی برای آستانه، ازجمله کارهای اوست.
یحیی سمیعیانریحان (۱۲۷۲-۱۳۶۳خورشیدی) مدیر روزنامه «نوروز»، برای نوشتن یک مقاله، با حکم دادگاه ابتدا به زندان اداره نظمیه و سپس از آنجا به دارالمجانین (دیوانهخانه) فرستاده میشود.
این گزارش درباره معبر امیرالمؤمنین ۸ است که در قدیم راهی بوده بین کوچه قراولخانه تا محوطه سبزهمیدان کهنه.
در مرکز اسناد و مطبوعات آستانقدسرضوی، سندی مربوط به دوره ناصرالدینشاه قاجار نگهداری میشود که لول شده است. این سند نوشتههایی از ۱۶۷ سال قبل به یادگار دارد که طول آن به ۶۸ متر میرسد.
خیابان فرعی شهید شوشتری ۱۰ را مشهدیها با نام کوچه «حاجابرام»، خیر و واقف حمام موجود در این مسیر میشناسند.