قرآن‌های مسجد ابوالفضلی متعلق به دوره افشاری است

مسجد جامع «ابوالفضلی» محله شهید باهنر را شاید بتوان یکی از قدیمی‌ترین مساجد شهرمان دانست. مسجدی که به گفته بعضی قدیمی‌ها عمرش با عمر «قلعه خیابان» برابری می‌کند. یعنی چیزی حدود ۳۰۰‌سال. اما به گفته پیرترین اهالی، زمانی که تنها ۷ خانوار ساکن این محدوده بودند هم این مسجد قدیمی وجود داشته و سرپا بوده است.

اهالی حر ۹۸ این مسجد را خوب می‌شناسند و مراسم‌ها زیادی را در آنجا برگزار کرده‌اند. اما بهانه‌ای دیگر برای این شماره شهرآرا محله ما را به این خانه خدا کشاند. قدمت این مکان و همچنین وجود قرآن‌هایی که اگر سجلی داشتند، می‌گفت که ۲۵۰‌سال از عمرشان گذشته است.

عزای تاریخ و عزاداری تاریخی

وارد صحن مسجد که می‌شویم، لای جمعیتی گره می‌خوریم که سر تا پا سیاه پوشیده‌اند. مردانی که به سنت پدران و پدرانِ پدرانشان، تدارک مراسم عزای حسینی را می‌بینند.

‌عده‌ای دیگ‌های بزرگی که غبار یک‌سال دوری رویشان نشسته را از زیرزمین بیرون می‌کشند و گروهی دیگر هم علم ۱۰۰‌ساله مسجد را مهیای سلام دادن می‌کنند.

خادم مسجد که پدرش نیز ۶۰ سال، در همین مسجد خدمت کرده است، در توضیح سابقه این خانه خدا می‌گوید: تاریخ بنای این مسجد مشخص نیست، اما باتوجه به آنچه که پدرانمان برای ما روایت کردند، باید تاریخچه‌ای بیش از ۳۰۰ سال داشته باشد. حدود ۴۵ سال قبل که سقف‌ها چوبی مسجد در آستانه فروریختن بود، اقدام به بازسازی و گسترش فضای آن کردیم تا امروز مجموع مساحت مسجد به ۲۵۰ متر برسد.

این قرآن‌ها افتخار فرزندانمان خواهند بود

وی در خصوص چند قرآن نفیسی که متعلق به این مسجد است، توضیح می‌دهد: بعد از فوت پدرم صندوق‌هایی که در مسجد وجود داشت را تمیز می‌کردم که به چند قرآن قدیمی برخوردم. چاپ آن‌ها با سایر کتب موجود در مسجد فرق داشت و ظاهرشان حکایت می‌کرد که تاریخجه پُر و پیمانی دارند. به همین دلیل مسئله را با هیئت امنای مسجد درمیان گذاشتم که نهایتا مشخص شد، این کتاب‌ها قدمت زیادی دارند.

جواد خیابانی که عضو هیئت امنای مسجد است و در این زمینه اطلاعات بیشتری دارد هم توضیح می‌دهد: قرآن‌ها را برای کارشناسی در اختیار آستان قدس رضوی قرار دادیم که تشخیص دادند که متعلق به ۲۵۰ سال قبل یعنی دوران حکومت افشاریان است. وی به نوع چاپ قرآن اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: چاپش از نوع سنگی، کاغذش کاهی و جلدش از پوست آهوست. شاید بتوان گفت، جزو اولین قرآن‌هایست که در پاکستان چاپ شده‌اند. خیابانی می‌خواهد قرآن‌ها را صحافی کند؛ «این گنجینه ارزشمند در طول این مدت کمی آسیب دیده است. این قرآن‌های تاریخی حُکم سند و هویت اهالی این محله را دارند که باید از آنها به‌خوبی برای نسل‌های بعد نگهداری کرد. اینها افتخارات فرزندان ما خواهند بود.»

*این گزارش در شماره ۴ شهرآرا محله منطقه ۶ مورخ آذرماه سال ۱۳۹۰ منتشر شده است.