از هرکاره تا دم نوشهای مشهدی در پارک هویت 
قدمت شیرخوارگاه شهرداری به ۷۸ سال رسید 
دکتر مجتهدزاده انرژی باد و خورشید را به خدمت گرفته است
الهام شمسایی| ایران یکی از بهترین کشورها برای دریافت انرژی خورشید است. دشت کویر و لوت هم که معرف حضور است؛ مناطقی در میانه ایران که قابلیت بهرهبرداری انرژیک زیادی دارند. علت آن هم این است که کشور ایران بین مدارهای ۲۵ تا ۴۰ درجه عرض شمالی قرار گرفته و در منطقهای واقع شده که به لحاظ دریافت انرژی خورشیدی در بین نقاط جهان در بالاترین ردهها قرار دارد.
میزان تابش خورشیدی در ایران بین ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلووات ساعت بر مترمربع در سال تخمین زده شده است که البته بیشتر از میزان متوسط جهانی است. در ایران به طور متوسط سالیانه بیش از ۲۸۰ روزآفتابی گزارش شده که بسیار اهمیت دارد. در ایران بهویژه در مشهد انگشتشمارند کسانی که از انرژی خورشید برای مصارف خانگیشان استفاده کنند و کمتر کسی پیدا میشود که هم از این انرژی استفاده کند و هم آن را تولید و توزیع کند.
دکتر مجتهدزاده، هممحلهای ما در محله نیروهوایی مشهد، لیسانس برق دارد و دکترای خودش را در زمینه انرژیهای نو گرفته است. متولد ۱۳۳۲ است و دو فرزند دارد. عضو هئیت مدیره شرکت سیماتیک، بازنشسته شرکت ایران خودرو و مشاور شهرکهای صنعتی مشهد است. در کنار کارهای عملی و اجراییاش مشاور برق منطقهای خراسان، مشاور سازمانهای ترافیک تهران و مشهد و سازمان پارکها و فضای سبز و مشاور قطعات خاور هم هست. این همه فعالیت را در حالی انجام میدهد که با جدیدترین تکنولوژیهای روز هم در ارتباط است و... اصلا بخوانید و خودتان قضاوت کنید:
-آقای دکتر از اولین باری که انرژی خورشیدی را شناختید و تصمیم گرفتید از آن استفاده ابزاری کنید، بگویید.
در زمانی که مدیر پروژه ایران خودرو خراسان بودم، ۶۰۰ هکتار زمین در طرح روشنایی داشتیم که با کابلکشی و سایر کارها، بسیار هزینهبر و هم غیرکاربردی بود. بنابراین از انرژی بادی و خورشیدی استفاده کردیم.
این اولین استفاده از انرژی بادی و خورشیدی بود و استارتش در ۱۳۶۹ زده شد و فعالیتم را بر این انرژیها متمرکز کردم. طرحی هم برای آبرسانی از چاهی در چندکیلومتری منطقه به کارخانه انجام دادیم که با استفاده از تاور باد ۱۰۰ کیلووات برق تولید کردیم تا آب را به کارخانه ایرانخودرو برسانیم. این اولین کارهای من بود. از اینجا بود که به صورت تخصصی روی انرژیهای نو و بهویژه خورشید کار کردم.
-چه شد که تصمیم گرفتید از این انرژی در منزل هم استفاده کنید؟
ما از انرژی خورشیدی ۱۰ ماه در سال استفاده میکنیم. این انرژی نعمتی است که در طبیعت وجود دارد وقتی میشود از آن به بهترین نحو استفاده کرد، چرا بهره نبریم. اگر پانلهای خورشیدی به عرض ۸۰ در ۱۲۰ سانتیمتر باشد، قابلیت گرفتن ۱۵۰ وات انرژی خورشیدی دارد. در منزل ما اسپیلتهایی که استفاده میشود، ۳۰۰ وات هستند و در تابستان هم از این انرژی برای سرمایش استفاده میکنیم. اما در شب نیاز است که از برق شهر استفاده کنیم، چون اگر بخواهیم در شب هم از انرژی خورشید استفاده کنیم، نیاز به باتریهای قوی است که هزینه نگهداریشان زیاد میشود. از طرفی مثل یک باتری معمولی نیاز به نگهداری و تعویض هم دارد.
-هزینه استفاده و نگهداری انرژی خورشید برای یک خانوار تقریبا چقدر خواهد شد؟
یک منزل ۸۰ تا ۹۰ متری با دو اسپیلت ۱۸ هزار، میتواند پوشش گرمایشی و سرمایشی داده شود که این کار با نصب پانل خورشیدی و لوازم جانبیاش تا ۱۰ میلیون تومان هزینه دربردارد. اما این کار از نظر قیمت در مقایسه با قیمت برق متوسط ماهی ۱۰ هزار تومان، در سال یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان هزینه میشود که سرمایهگذاری هشت ساله است و، چون هیچ استهلاکی ندارد از سال هشتم به بعد شما در واقع به سودآوری رسیدهاید و هزینه برق منزل شما به مقدار فراوانی کاهش خواهد یافت.
منزل ۹۰ متری با دو اسپیلت ۱۸هزار، میتواند پوشش گرمایشی و سرمایشی داده شود
-شنیدهایم طرحی را در خیابانهای مشهد هم شروع کردهاید؟
قرار است لامپهای جدیدی را جایگزین لامپهای فلورسنت کنیم که با ۱۲ ولت کار کند. اینها جایگزین لامپهای فعلی میشود. لامپهای کممصرفی که روشنایی یک لامپ ۶۰وات را دارد. اینها در مرحله بررسی است و بهره نوری زیادی دارد. اگر لامپها به بازار عرضه شود، بازار را متحول خواهد کرد. در ضمن صفحاتی خورشیدی برای شارژ این لامپها طراحی شده که خود این صفحات میتواند باتریهایی را شارژ کند که ۱۲ساعت، لامپ ۱۰۰ وات را روشن نگه دارد و قرار است علاوهبر خیابانهای منطقه ۹ پارکهای منطقه مثل پارک «خورشید» نیز از این تکنولوژی استفاده کنند.
-آیا مشهد این قابلیت را دارد که از این انرژی به صورت گسترده و جدی در آن استفاده کرد؟
خوشبختانه موقعیت جغرافیایی مشهد بهگونهای است که شش ماه سال از نور خورشید بهره دارد. حتی برخلاف جاهایی که رطوبت دارند، مشهد ابری تیره نیست و تراکم زیادی ندارد و در موقعیت هوای ابری هم نور خورشید وجود دارد. بنابراین در خراسان هوای ابری نیز، قابلیت استفاده از انرژی خورشید را دارد. ما به راحتی میتوانیم انرژیهای فسیلی را کنار بگذاریم و انرژی پاک استفاده کنیم؛ مانند انرژی باد در شب و خورشید در روز؛ مثلا میخواهیم در پارک «خورشید» شبها از باد و صبحها از خورشید استفاده کنیم.
-آیا استفاده از انرژی خورشید میتواند در کنار زندگی شهری و امکانات و وسایل برقی مورد استفاده در منزل همراهی کند و با این وسایل برقی پرمصرف مشکلی وجود نخواهد داشت؟
سازندگان، وسایل برقی را به دو گونه میسازند: وسایل برقی پرمصرف که برای استفاده از برق شهر تولید میشوند و دسته دوم که مصرفشان کم است و سیستم تغذیه برق اوتو پاور ((auto power)) است و از ۱۲ تا ۲۲۰ ولت قابلیت راهاندازی دارند. اینها مناسبترین دستگاهها برای استفاده از انرژی خورشیدی هستند و به خاطر داشتن اینورتور (invertor) نوسان برقی در مصرفکنندههای کم ندارند. در زمان خرید باید دقت کرد که مصرف برقی آن در پایینترین حد باشد، برچسب انرژی داشته باشد و ضریب واسطه مصرف انرژی را رعایت کرده باشد.
-از ارائه یک طرح جالب توسط شما خبری شنیدهایم؛ طرحی که استفاده از انرژی خورشیدی را متحول میکند. کمی درباره این طرح توضیح دهید.
روی یک نوع پارچه با استفاده از نوع خاصی پودر، صفحات انعطافپذیری را طراحی کردیم که انرژی خورشید را به الکتریکی تبدیل میکند. این طرحی پژوهشی است که از خارج وارد میکنیم. فلکسیبل است و اشکالاتی که سلولهای خورشیدی دارند، ندارد و قدرت جذبش بیشتراما وزنش سبکتر است و دیگر شکننده نیست. یکی از مشکلات نصب پانلها این است که اعوجاجی که زمین دارد موجب شکستن پانل میشود؛ اما با این پانلهای جدید که انعطاف زیادی دارد، با این مشکل روبهرو نخواهیم بود.
-از کارهای آینده خورشیدی تان بگویید؟
در شهرک صنعتی ماشین ابزار، به توسعه و ساخت واحد نمونه ساخت پانلهای خورشیدی اقدام کردیم. در حال حاضر ماشینآلات وارد استان شده و امیدواریم بتوانیم با فنآوری جدیدی که در دست توسعه و تحقیق است، پانلهای خورشیدی جدید پارچهای و منعطف بسازیم.
*این گزارش چهارشنبه، ۷ تیر ۹۱ در شماره ۱۰ شهرآرامحله منطقه ۹ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
