کوچه شهید صدیقی که اهالی محله آن را بهنام دهمتری بلال میشناسند، اوایل دهه50 با ساخت اولین مسجد در محدوده مزارع کشاورزی بهسمت آبادانی رفت. این کوچه بهدلیل مجاورت با شریانهای اصلی شهر مانند بزرگراه شهید میرزایی، بولوار خواجهربیع و همچنین شکلگیری مراکز مذهبی، آموزشی، تجاری در آن یکی از معابر پرتردد محله بلال است
به گفته ساکنان قدیمی کوچه دانشگاه یک، این معبر تا پنج دهه قبل به کوچه قراولخانه معروف بوده است. وجه تسمیه آن هم بارویی گلی بوده که نگهبانی بیستوچهارساعته داشته است.
اگر اختلاف نظر مردم عیدگاه با ولیان، استاندار وقت خراسان، برای عقبنشینی خانههایشان نبود، امروز بهجای بازار رضا(ع) خیابان عریض و طویلی به نام شیخطوسی وجود داشت. به روایت محمدرضا تقدمی، از قدیمیهای عیدگاه، پس از خرابی چندین خانه، خیابان شیخطوسی که 17شهریور را به فلکه آب وصل میکرد، در سال1351 ساخته شد. ولیان آن زمان برای عریضشدن این خیابان از اهالی محله درخواست کرد تا از هرطرف یکونیم متر دیگر عقب نشینیکنند، اما کسی موافقت نکرد
خیابان معلم 45 به نام پرورش نامگذاری شده است. این معبر دارای سه فضای سبز نسبتا بزرگ به نام بوستانهای اتحاد و گلسا و فضای ذخیره نهال منطقه11 است. وجود دانشگاه فرهنگیان، چند مدرسه غیرانتفاعی و برگزاری برخی برنامههای خیابانی اداره اجتماعی و فرهنگی شهرداری منطقه در این معبر سبب شکلگیری یک مرکز فرهنگی شده است. البته وجود اراضی رهاشده بسیار در این معبر سرسبز و زیبا ناامنیهایی برای محله به همراه داشته است.
کوچه شهید قوامی10 در محله کوی امیرالمؤمنین(ع) قرار دارد و قدمت آن به 50سال پیش میرسد؛ به دورهای که تا چشم کار میکرد زمینهای کشاورزی دیده میشد. بهمرور زمینها قطعهبندی و خانهباغها در آن زمینها ساخته شدند. از 2دهه پیش هم آپارتمانسازی رونق گرفت. این معبر به چهارراهی منتهی میشود که از 30سال پیش به چهارراه جوشکاری معروف شده است؛ با اینکه جوشکاری سر کوچه قوامی، دیگر جایش را به شیرینیفروشی داده است.
بولوار صادقیه از شریانهای اصلی منطقه ۱۲ است که بولوارهای مجیدیه، الهیه و امیریه را به یکدیگر متصل میکند. بولوار صادقیه سرانه فضای سبز مطلوبی دارد و بوستان «صادقیه» و «آرامش» را در خود جای داده است.
سرافرازان در گذشته فقط یک خیابان اصلی بود اما بهتدریج گسترش یافت و حالا به یک محله تبدیل شده است.کوچه رهایی1 یکی از مراکز محله است که مجموعهای از کاربریهای مؤثر مانند کاربریهای مذهبی، فرهنگی، فضای سبز، آموزشی، تفریحی، تجاری و درمانی را با هم یکجا دارد. به همین دلیل این کوچه یکی از پررفت و آمدترین کوچههای این محدوده است.
کوچه امامخمینی24 را قدیمیها بهنام کوچه «سینما آسیا» میشناسند؛ سینمایی که زمانی پاتوق جوانان مشهدی بود. آنطور که میگویند، این کوچه امتداد خیابان ارگ قدیم بوده است. این معبر که از سمت دیگر آن «آخوند خراسانی9» نامگذاری شده است، کوچهای باریک ولی پرجنبوجوش و تاریخی است. از بناهای بهجامانده در این کوچه میتوان به مطب دکتر اسکندری اشاره کرد. البته چند ساختمان مربوط به دهه چهل مانند بیمه ایران و خانه شالچی هنوز در این خیابان قرار دارند.
حجتآباد در گذشته نام روستایی در همین مکان بوده و البته که هنوز هم همان حال و هوای روستایی را دارد چون آبآشامیدنی این محدوده به آب شهری متصل نشده است و از آسفالت مناسب و پیادهروهای منظم هم خبری نیست.
خیابان شهید بابانظر42 یکی از معبرهایی است که به بزرگراه شهید بابانظر دسترسی دارد. بافت آموزشی و فرهنگی این معبر را از کوچهها و خیابانهای مجاور متفاوت کرده است. پنج مجموعه آموزشی در یک راسته خیابان و کنار هم قرار گرفتهاند.
ساختمان سرخ اصطلاحی است که ساکنان برای شهرداری منطقه به کار می برند که در ابتدای خیابان است و بافت این محدوده را شکیل کرده است. گفته میشود در گذشته زمینهای این محدوده کشاورزی بودهاند و در آنها بیشتر تخم جارو کشت میشده است.
قرارگرفتن دانشگاه پیام نور مشهد در کوچه آموزگار، شهید رجائی ۶۹ سبب شده است که اهالی محله آن را به نام کوچه دانشگاه بشناسند.
نام «شهدای حج» که از هفت سال پیش روی بخشی از شارستان در محله عیدگاه گذاشتهشده، برای هریک از ما زندهکننده خاطره کبوتران خونینبال حرم امن خداست؛ کبوترانی که در سفر حج سال1394 و پیشتر از آن، سال1366، آسمانی شدند. در یادبود این حجاج، شهرداری منطقه ثامن اواخر سال1394 بولواری را در خیابان 17شهریور9 به نام «شهدای حج» تابلوگذاری کرد.
کوچه ادیب23 یکی از مشهورترین کوچهها در قاسمآباد است. دلیل آن هم وجود مجموعه سینمایی سیمرغ در ابتدای این کوچه است که خود به نمادی هویتی برای منطقه10 تبدیل شده است و شهروندان سایر مناطق نیز با آن آشنا هستند. این کوچه از مراکز محله امامیه محسوب میشود و با توجه به نزدیکی به میدان مادر محل برگزاری بسیاری از رویدادهای فرهنگی و اجتماعی در مناسبتهای مختلف نیز هست.
طبق گفته قدیمیهای این کوچه، تا همین نیمقرن پیش خبری از ساختوساز نبود و خیابان صبا45 مانند سایر محدودههای بولوار صبا زمین کشاورزی بود. با گذشت زمان و توسعه شهر و خیابانکشی، این کوچه تبدیل به مکانی برای کورههای گچپزی میشود اما از دهه60 به بعد این کارگاههای تولید گچ تعطیل و خانههای مسکونی ساخته میشود. به مرور زمان برای تأمین مایحتاج مردم مغازههایی نیز پا گرفت تا این خیابان به شکل امروزی درآمد.
شاید بتوان ادعا کرد این محدوده، از کوچههای اطراف حرم بسیار زندهتر و روپاتر باقی مانده است. شاعرانهتر اینکه روی پیراهن این محله هنوز نقش مشهد قدیم باقیاست؛ یعنی هنوز معماریاش نسبت به گذشته تغییر زیادی نکرده است و این را هم باید مدیون آن بود که پای تخریب و نوسازی چندان به این محدوده باز نشده است. البته تخریبها به میدان شهدا و ابتدای خیابان توحید رسیده و میراث گذشتهاش را بهطور کامل برده است.
آن قدیمها کوچه شهید فولادی در محله شهید معقول زمین تا آسمان با شکل و شمایل فعلیاش فرق داشت. قبلتر خبری از شلوغی این کوچه، خانهها و بافت تو در تو و مشاغل مختلف نبود. اینجا به کوچه ده متری معروف بود، زمینی پر از باغ تره و زمینهای زراعی. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و پایان یافتن جنگ تحمیلی نام کوچه به نام یکی از شهدای دفاع مقدس تغییر میکند، خانوادههای بیشتری برای سکونت به اینجا میآیند و کوچه هم کمکم آبادتر میشود.
کوچه آیتالله بهجت4 که به نام شهیدجواد قدیری است، در همسایگی باغ نادری قرار دارد. نزدیکی این معبر با حرم مطهر، بافت آن را زائرپذیر کرده است. اولین موضوعی که در این کوچه به چشم میآید، تعداد زیاد هتلها و مهمانپذیرهاست. دیگر اینکه ساختمانهای قدیمی در حصار خانههای بلند، هنوز پابرجایند و حس خوبی را به رهگذران منتقل میکنند. ساکنان میگویند با توجه به رفتوآمد زائران که معمولا در اواخر شب اتفاق میافتد، روشنایی معبر آنگونه که باید، نیست. آسفالت نامناسب هم یکی دیگر از مشکلات این کوچه است که فرعیهای زیادی دارد.
کوچه شهید اسفندیانی9از کوچههایی است که بیش از 50سال قدمت دارد. مدرسه اسرار از قدیمیترین بناهای این کوچه بود که باعث شد از کوچههای اطراف دانشآموزان به آن رفت و آمد کنند. به نقل از قدیمیها، از کوچه شهید اسفندیانی9تا چهارراه ابوطالب پر از زمینهای کشاورزی مانند جو، گندم و صیفیجات و باغ بود و سپس قطعهبندی و مسکونی شد. این معبر تا سال63 خاکی بود و سپس آسفالت شد و تا 30سال پیش به 16متری اسرار معروف بود.
خیابان رحمانیه یکی از اصلیترین معابر منطقه است که بسیاری از مجتمعهای مسکونی مدرن و فوق لوکس محدوده الهیه در ابتدای این خیابان قرار دارد و بهنوعی گرانترین محدوده منطقه محسوب میشود.
تا پیشاز دهه پنجاه، چند گودال بزرگ در اطراف حرممطهر قرار داشت که یکی از آنها «گودال نمازگاه» در اطراف پنجراه پایینخیابان، درست در انتهای کوچه کنونی 17شهریورشمالی یک بود؛ گودالی بزرگ که طبق گفتههای حاجآقا محسنی، از قدیمیهای پایینخیابان، محل برگزاری نمازجماعت، بهخصوص در عیدها بود و مردم برای ورود و خروج از آن باید از پله استفاده میکردند. نام این گودال با پرشدنش در اواخر دهه1350 بین مردم بهمرور کمرنگ شد.