از کوچه پله و عشاق تا ملک‌الشعرای بهار‌۲۳

در سنگ‌فرش‌های کوچه‌ای بلند و باریک راه می‌رویم که نام‌های مختلف دارد؛ از ملک‌الشعرای‌۲۳ گرفته که در ابتدای آن تابلو نصب شده تا کوچه «پله»، «عشاق» و «متین» که نام‌گذاری خود اهالی است.

در هوای بارانی در کوچه‌ای ایستاده‌ایم که کمی متفاوت‌تر از بقیه کوچه‌هاست؛ با پلکانی نسبتا بلند و طولانی که باران بر شیب آن یکریز می‌بارد و پله‌پله پایین می‌رود تا هوای آن را لطیف‌تر کند. در دنیای کوچه‌های امروز که تقریبا همه به یک سبک و سیاق هستند، با خانه‌هایی شبیه هم، کوچه ملک‌الشعرای‌۲۳ متفاوت و البته خاص‌تر است.

بیشترین لطف حضور در آن به این است که برای ساعات کوتاهی می‌توان از ترافیک سنگین خیابان ملک‌الشعرای بهار به خلوتی و دنجی آن، دل سپرد و در پناه دیوار‌هایی سبز، بیشتر به حال‌و‌هوای کوچه‌باغ‌های گذشته سفر کرد.

شاید به‌خاطر هوای بارانی است که چند‌بار مسیر خلوت کوچه را از اول تا آخر می‌رویم و بر‌می‌گردیم. پنجره‌های مشرف به کوچه، بسته و ساکت و خاموش هستند، اما درخت‌های بلند کمرکش کوچه، دست‌هایشان را به هم داده‌اند تا هم خیابان سایه شود و هم روز و فصل سال، خودش را توی چشم هر کسی که از این کوچه رد می‌شود، جا کند.

درخت‌ها درس زمان را دوره می‌کنند. چیزی از سبزی و طراوت کم نگذاشته؛ حتما پاییز و زمستان و سرما جور دیگری با این کوچه بلند و طویل تا کرده است.

پله‌های کوچه را پایین رفتیم و میهمان چند‌دقیقه‌ای ساکنانش بودیم؛ کوچه‌ای که دنج بودنش، مشکلاتی برای ساکنانش ایجاد کرده است و از آن‌ها برایمان می‌گویند.

حالت پلکانی خاطره انگیز

نام معتبری که بیشتر اهالی از آن یاد می‌کنند «پله» است. این نام برگرفته از حالت پلکانی ورودی کوچه است که از قدیم روی آن مانده.

چند زمین باغ‌مانند و محصور که درختان سبز‌شده از پشت دیوار‌های کوتاهش به بیرون سرک کشیده‌اند به‌همراه خانه‌هایی قدیمی و کهن که برخی از آن‌ها با قفل‌های بزرگ، مهر و موم شده‌اند.

از دیگر ویژگی‌های کوچه‌ای است که حالا «متین» نام دارد و یکی از ساکنان سی‌ساله آن، روایت خندقی را می‌گوید که در گذشته‌ای نه‌چندان دور، توسط اهالی ساکن آن روزگار پر شده و خانه‌ها روی آن ساخته شده‌اند.

اهالی از نور کم کوچه گلایه‌مند هستند. قیاسی‌پور می‌گوید: با اینکه بار‌ها برای تعویض لامپ‌های تیر چراغ برق اقدام شده، برخی از آن‌ها بدون لامپ هستند و این موضوع، تاریکی کوچه را با‌توجه‌به دنجی آن، خطرسازتر می‌کند.

او تعریف می‌کند: متاسفانه این هم از تربیت نادرست برخی افراد است که برای تفریح و سرگرمی لامپ‌ها را می‌شکنند.

آسفالتی که معیوب است

یکی دیگر از اهالی، مشکل آسفالت را مطرح می‌کند و می‌گوید: آسفالت این کوچه بار‌ها به دلایل مختلف تخریب شده و هنوز بازسازی درستی انجام نشده است. این آسفالت تکه‌تکه و معیوب، زیبایی کوچه را کم‌رنگ کرده است.

با کبری تربتی‌مقدم که ۱۷ سال می‌شود ساکن محله است، درباره پیشینه کوچه و نام قدیمی آن، هم‌کلام می‌شویم. می‌گوید: دراین‌باره باید با قدیمی‌های پیش از من صحبت کنید که بیشتر آن‌ها از اینجا رفته‌اند.

اما یقینا انتخاب نام «پله» به‌خاطر پلکانی‌بودن ورودی کوچه است. او می‌گوید ویژگی و سبک کوچه از قدیم به همین شکل بوده و با‌توجه‌به اینکه ورود ماشین، ممنوع است، کسی از این نظر گلایه‌ای نداشته و اهالی به زندگی در آن، عادت کرده و خو گرفته‌اند.

او دسترسی آسان به خیابان‌های اطراف و مراکز خرید را از مزیت‌های کوچه می‌داند و می‌گوید: خوبی کوچه «پله» به این است که مسدود نیست و رفت‌و‌آمد اهالی را به مراکز خرید و درمانی و... آسان می‌کند.

 البته ساکنان این کوچه از زمین‌هایی می‌گویند که هر‌چند دیوارکشی و محصور شده‌اند، بلاتکلیف بوده و صاحبانشان نامشخص هستند.

موضوع دیگر که اسباب ارضایتی اهالی را فراهم کرده، حضور بدون نظارت دختران و پسران نوجوان و جوان هنگام تعطیلی مدارس در این کوچه است؛ موضوعی که باعث شد نام «کوچه عشاق» روی آن گذاشته شود.

 دانش‌آموزانی که در خانه‌ها را می‌زنند و فرار می‌کنند و کارمندانی که برای سیگار‌کشیدن به این کوچه می‌آیند، از دیگر مشکلات این کوچه است. دنجی و خلوتی و زیبایی کوچه با همه مشکلاتی که دارد، چشمگیر و دل‌نواز است.

از پلکانی که شبیه روستا تو را به آبادی همان نزدیکی می‌رساند تا شکوفه‌هایی که از دیوار‌ها سر بلند کرده‌اند و از دور با تو می‌خندند.   



*این گزارش در شمـاره ۱۸۸ سه شنبه  ۲۴ فروردین ۹۵ در شهرآرا محله منطقه ۸ چاپ شده است.