قاری و حافظ قرآن محله زرکش به همه همسایگانش آموزش می‌دهد

آرزوی بزرگی داشت؛ اینکه یک روز بتواند با صدایی خوش قرآن بخواند. «سیدجواد قراب‌بایگی» سی‌ونُه‌ساله و ساکن محله زرکش مشهد است. قرائت قرآن را از دوران راهنمایی شروع کرده است و اکنون بیشتر زندگی‌اش و شاید هم تمام آن، قرآنی است. در سال ۹۲ به‌عنوان استاد برتر جشنواره قرآنی انتخاب شد که برایش افتخار بزرگی است. 

دانش‌آموخته کارشناسی علوم‌قرآنی است و هم‌اکنون معاون آموزشی و همچنین دبیر دینی و قرآن دبیرستان دارالعلم در منطقه توس است. تلاوت‌های زیبایی دارد و همین موضوع باعث شده است که کودکان و نوجوانان زیادی به‌سمت تلاوت و حفظ قرآن جذب شوند.

او علاقه چندانی به شرکت در مسابقات ندارد، اما فعالیتش درزمینه قرآن را کماکان ادامه می‌دهد و در این سال‌ها با آموزش قرائت قرآن به اهالی محله زرکش، کودکان شش‌ساله تا پیرمرد و پیرزن‌های هفتادساله را با مفاهیم قرآنی آشنا کرده است و افتخارش این است که توانسته است همسر و فرزندش را نیز به این مسیر راهنمایی کند.

دریچه‌ای رو به قرآن

سیدجواد قراب‌بایگی از علاقه‌اش به تلاوت کلام‌ا... مجید این‌گونه برایمان می‌گوید: زمانی که در دوران راهنمایی تحصیل می‌کردم، منزلمان در خیابان مصلی قرار داشت و در مسجد محله‌مان، مسجد رسول‌ا... (ص)، کلاس‌های آموزش قرآن برگزار می‌شد که استادان آن آقایان روحانی و اسلامی بودند و من که علاقه زیادی داشتم که بتوانم قرآن را با صوت و روان بخوانم، در این جلسات شرکت کردم. بعد از مدتی متوجه شدم کسانی که می‌توانستند قرآن را با صوت خوش و روان تلاوت کنند، این امتیاز را دارند تا درکنار استاد اسلامی در جلسات مسجد یا مراسم، قرآن تلاوت کنند و این به آرزو و رؤیایی برای من تبدیل شد که بتوانم درکنار این استاد تلاوت کنم.

اما بعد از مدتی که در کلاس‌های آموزشی شرکت کردم، به‌دلیل اینکه روان‌خوانی‌ام زیاد خوب نبود، استاد اسلامی اجازه نداد تا درکنارشان در جلسات، قرآن بخوانم ولی ازآنجاکه علاقه من بسیار زیاد بود، این موضوع را هدف خود قرار دادم و حدود دو ماه در جلسات شرکت نکردم و به‌جای آن با خریداری نوار آموزشیِ صوت قرآن هر روز به‌صورت مداوم روان‌خوانی قرآن را کار کردم و سپس به جلسه رفتم و قرآن تلاوت کردم. روان‌خوانی من بسیار تغییر کرده بود و استاد اسلامی که دید صوتم بسیار خوب شده است، اجازه داد تا درکنارش تلاوت کنم.

وی ادامه می‌دهد: همان موقع که نتیجه پشتکارم را دیدم، تصمیم گرفتم معلم قرآن شوم. آقای علیزاده، دبیر عربی دبیرستان من، نیز بسیار در این راه تشویقم کرد و گفت استعداد خوبی در این زمینه دارم و می‌توانم به یکی از قاریان خوب شهر و کشور تبدیل شوم، پس دنباله علاقه‌ام را گرفتم و به جلسات درس آقای فروغی و پناهی رفتم و در دانشگاه نیز در رشته علوم‌قرآنی تحصیل کردم و دبیر دینی و قرآن شدم.

بعد از اینکه دبیر قرآن در مدارس شدم، تصمیم گرفتم آموزش قرآن را به‌صورت جدی‌تر ادامه دهم و به دانش‌آموزان و افرادی که علاقه‌مند بودند، کمک کنم تا در این مسیر قدم بگذارند و نترسند. خوشبختانه این تلاش من بی‌ثمر نماند و امروز بسیاری از دانش‌آموزان محلات شهرک شهیدمطهری و توس توانسته‌اند در مسابقات آموزش‌وپرورش، مقام‌های خوبی را کسب کنند.

حفظ آیات از سی‌وشش‌سالگی

قراب‌بایگی در سی‌وشش‌سالگی حفظ قرآن کریم را شروع کرده است. از وی درباره اینکه آیا این سن برای حفظ کمی دیر نیست، سوال می‌کنم که می‌گوید: چندین‌مرتبه می‌خواستم حفظ قرآن کریم را شروع کنم، اما متاسفانه مشغله‌های زندگی این اجازه را به من نمی‌داد تااینکه سه سال پیش، یکی از مربیان قرآن، من را تشویق به حفظ کرد و ازطرفی مسابقه قرآنی برگزار می‌شد که جایزه حفظ آن، سفر به کربلا بود.

بعد از حفظ پنج جزء، خسته نشدم و ادامه دادم و هم‌اکنون ۱۰ جزء قرآن را حفظ هستم

ازآنجاکه من آرزوی دیدن حرم شش‌گوشه اباعبدا... (ع) را دارم، این موضوع برایم انگیزه‌ای شد تا حفظ کلام‌ا... مجید را آغاز کنم، حتی اگر شده یک جزء باشد، بنابراین زیر نظر استاد حاج‌حسن سرورعظیمی حفظ قرآن را شروع کردم. بعد از حفظ پنج جزء احساس کردم می‌توانم بیشتر از این حفظ کنم، پس ادامه دادم و هم‌اکنون ۱۰ جزء قرآن را حفظ هستم و اگر توفیقی باشد، حفظ کلام‌ا... مجید را ادامه خواهم داد.

به‌نظر من هیچ زمان برای حفظ قرآن کریم یا یادگیری قرائت آن دیر نیست و فقط باید به طرف انگیزه داده شود و سپس تشویق شود. اگر فرد اراده‌ای قوی داشته باشد، خداوند این توفیق را به او می‌دهد تا در این مسیر موفق شود.

حفظ سوره‌های کوچک؛ اولین گام

وی، بهترین راه برای حفظ قرآن کریم را آغاز کردن با سوره‌های کوچک می‌داند و توضیح می‌دهد: فردی که می‌خواهد حفظ قرآن را آغاز کند، بهتر است از سوره‌های کوچک جزء ۳۰ شروع کند؛ چون حفظ آنها آسان‌تر است. این کار به فرد این روحیه را می‌دهد که دلگرم شود و کار حفظ را ادامه دهد، اما وقتی از سوره بقره شروع کند، چون سوره بلندی است، در وسط‌های سوره ممکن است دچار یأس و نامیدی شود و حفظ را رها کند و باید توجه داشت که بعد از حفظ آیات، تمرین و تکرار ضروری است تا فراموشی دست ندهد.

نباید برای حفظ قرآن عجله کرد. به‌نظر من لازم نیست آدم یک‌ساله یا دوساله قرآن را حفظ کند. برخی افراد ناگهان علاقه‌مند به حفظ قرآن می‌شوند و می‌خواهند یک‌شبه حافظ کل قرآن شوند و در عرض مدت کمی، قرآن را حفظ کنند. نباید این‌طور باشد. همین اُنس با قرآن برای حفظ آن، ارزش دارد حتی اگر زمان زیادی طول بکشد، بنابراین توصیه می‌کنم برای حفظ برنامه سنگین نگذاریم و در چند ماه اول حتی اگر حافظ از استعداد زیادی برخوردار است، روزانه بیش از یک ساعت کار نکند.

معمولا برای حفظ قرآن ساعاتی را پیشنهاد می‌کنند که فرد یک استراحت کافی داشته باشد. بهترین زمان طبیعتاً صبح‌ها یا بعدازظهرهاست؛ البته نمی‌شود حفظ را به ساعات مخصوصی مقید کرد و افرادی که اهل تلاوت هستند، تجربه کرده‌اند که صبح‌ها زمان خوبی، هم برای تلاوت و هم بهره معنوی بردن از قرآن است.

آموزش قرآن از شش‌ساله تا هفتادساله

قراب‌بایگی از برگزاری جلسات قرآنی در محله توس و آموزش قرائت قرآن در محله نیز برایمان این‌گونه می‌گوید: در گذشته مکتب‌الزینب (س) در محله قرار داشت که در آن، جلسات قرآنی برگزار می‌شد. بعد از مدتی که استقبال مردم از این جلسات افزایش پیدا کرد، با کمک شورای محلات، این مکتب به حسینیه حضرت زینب (س) تبدیل شد و امروز آموزش تلاوت، روان‌خوانی، تفسیر و احکام برای اهالی محله که از ۶ سال تا ۷۰ سال دارند، در حسینیه برگزار می‌شود و ما متناسب با استعدادشان با آنها کار می‌کنیم. برای افرادی که مُسن هستند، نیز آموزش روان‌خوانی داریم. خوشبختانه همین آموزش‌ها باعث شده فردی که نمی‌توانسته است یک آیه ساده از قرآن را تلاوت کند، هم‌اکنون به‌راحتی به تلاوت قرآن بپردازد.

این مدرس قرآن درباره چگونگی برنامه‌های حسینیه حضرت زینب (س) در ماه مبارک رمضان نیز می‌گوید: نوع آموزش‌ها و برنامه‌ها در ماه مبارک رمضان تغییر پیدا می‌کند. در ماه میهمانی خدا جزء‌خوانی صورت می‌گیرد که با استقبال اهالی محل روبه‌رو شده است، اما در ماه‌های دیگر سال علاوه‌بر آموزش‌های تلاوت و روخوانی، سعی می‌کنیم افراد را برای شرکت در مسابقات قرآنی‌ای که آموزش‌وپرورش و اداره اوقاف برگزار می‌کنند، آماده کنیم.

آموزش تلاوت، روان‌خوانی، تفسیر و احکام برای اهالی محله که از ۶ سال تا ۷۰ سال دارند، در حسینیه برگزار می‌شود 

به عقیده قراب‌بایگی، حفظ و تلاوت قرآن کریم نباید به‌دور از درک مفاهیم قرآن باشد و خوب است افرادی که در سنین بزرگ‌سالی هستند، آیات را با ترجمه و تفسیر، تلاوت کنند تا فرهنگ قرآنی در جامعه، حاکم و به آن عمل شود. او می‌گوید: ترجمه آیات و درک مفاهیم برای کودکان سخت و ثقیل است، بنابراین بیشتر درزمینه روخوانی با آنها کار می‌کنیم و اگر استعداد و علاقه داشته باشند، آنها را تشویق به حفظ می‌کنیم.

نقش استاد در تلاوت قرآن

وی یکی از دلایل دور شدن از تلاوت قرآن را سخت‌گیری‌های بیش از حد برخی استادان می‌داند و توضیح می‌دهد: پدر و مادر نقش اصلی را در تشویق به قرائت قرآن دارند، اما انگیزه اصلی و حمایت، از سمت استادان به فرد منتقل می‌شود، بنابراین در جلسات قرآنی و آموزشی برای کودکان نباید سخت گرفته شود و هر چقدر این جلسات دوستانه‌تر برگزار گردد، کودک رغبت بیشتری برای حضور در آنها پیدا می‌کند و من به دانش‌آموزان خود می‌گویم که تنها به جلسات حسینیه اکتفا نکنند و به سایر جلسات قرآنی نیز بروند تا تجربه‌های بیشتری کسب کنند.

مطلب مرتبط رضا عابدین‌زاده به کامپیوتر قرآن معروف است

اخلاق و رفتارم قرآنی‌تر شد

وقتی قرآن را حفظ کردم، نه‌تنها اخلاق و رفتار خودم بلکه منش اطرافیانم نیز قرآنی‌تر شد و به‌طورکلی باید بگویم با تلاوت و حفظ قرآن وارد دنیای جدیدی شدم که زندگی مرا بهتر و زیباتر کرد و همان‌طور که در قرآن کریم آمده است که «الابذکرا... تطمئن‌القلوب»، تاثیر این آیه را در زندگی خود دیده‌ام و هر زمان مشکلی داشته‌ام، با تلاوت آیاتی از قرآن به آرامش رسیده و سعی کرده‌ام تصمیم درستی بگیرم.

وی که دارای دو فرزند دو و هشت‌ساله است، اشاره‌ای به حافظ بودن فرزند خود می‌کند و می‌گوید: زمانی که کودکان و حتی بزرگ‌سالان را در جلسات قرآنی تشویق به حفظ می‌کردم، برخی افراد به من می‌گفتند اگر دیگران را تشویق می‌کنی، پس چرا فرزند خودت حافظ قرآن نیست؟ این انتقاد باعث شد با فرزندم در شش‌سالگی حفظ سوره‌های کوچک قرآن و سپس جزء ۳۰ را تمرین کنم.

برای انگیزه دادن به او ابتدا هدیه‌های کوچکی تهیه می‌کردم. بعد از حفظ سوره «النبأ»، جوایز دیگری برایش خریدم و هیچ‌وقت در یادگیری و حفظ قرآن به او سخت نگرفتم تا دلزده نشود. تشویق در کودکان نقش موثری دارد، اما تاجایی‌که تبدیل به عادت نشود و بتوانیم کودک را علاقه‌مند کنیم. درحال‌حاضر سیدعلی، کلاس دوم ابتدایی است و حافظ سه جزء قرآن است و سال گذشته توانست نفر نخست مسابقات قرآنی ناحیه ۷ مشهد شود.

خوشبختانه سیدعلی به حفظ آیات کلام‌ا... مجید علاقه‌مند است، اما اکنون که در زمان امتحانات مدرسه هستیم، برای اینکه به درسش لطمه وارد نشود، آیات حفظ‌شده را مرور می‌کند و حفظ جدید ندارد. همسرم نیز حافظ دو جزء قرآن است و امیدوارم با بزرگ‌تر شدن دختر دوساله‌ام، بتوانم او را نیز در سایه قرآن قرار دهم و در این راه تشویق کنم.

قراب‌بایگی در پایان سخنان خود خطاب به قاریان قرآنی می‌گوید: افرادی که با قرآن انس می‌گیرند، به‌نوعی الگوی دیگران هستند، بنابراین باید در رفتار خود دقت بیشتری داشته باشند، به‌طوری‌که حافظان قرآن باید عمل‌کننده به مفاهیم و دستورات الهی باشند و در بین مردم طوری رفتار کنند که مردم بدانند قرآن متعلق به همه است نه منحصر به قشر خاصی.

*این گزارش شنبه، ۵ خرداد ۹۷ در شماره ۲۹۲ شهرآرامحله منطقه ۲ چاپ شده است.