جنبشهای شمال آفریق زیر ذرهبین پژوهشگر جوان محله طلاب
احمد پورمنفردی| اهمیت تحقیق و پژوهش بر هیچکسی پوشیده نیست. همه میدانیم که دستیابی به علوم جدید در قالب اختراعات، اکتشافات، درمان بیماریها و مانند آن با انجام پژوهشهای علمی ممکن میشود. میتوان چنین نتیجه گرفت که جامعهای پویاتر است که در آن جایگاه درستی برای تحقیق و پژوهش در نظر گرفته شده باشد. مثال مشهود این مهم را در مدارس میتوان یافت که البته در سطوح مقدماتی صورت میپذیرد.
حتما مسابقات «مطالعه و تحقیق» را به یاد دارید که در کنار سایر مسابقات فرهنگیهنری دانشآموزان در مدارس راهنمایی و دبیرستان به اجرا در میآمد و در آن هر گروه متشکل از چند نفر عهدهدار تهیه تحقیقی می شدند که موضوع آن از قبل مشخص شده بود. همین موضوع بهانهای شد تا با یکی از جوانان محله طلاب مشهد آشنا شویم که سالهاست انجام کارهای پژوهشی را در برنامههای روزمره خود گنجانده است و البته سرآغاز آن را هم همین مسابقات مطالعه و تحقیق مدارس معرفی میکند.
از حوزه تا دبیرستان
سیدمحمدعلی صفدری جوان ۲۰ساله هممحلهای ماست که همراه با دیگر همکلاسی خود، امیر دشتبان توانسته در چهاردهمین جشنواره جوان خوارزمی با ارائه پژوهشی به نام «واکاوی جنبشهای شمال آفریقا و بنیانهای اسلامی آن»، مقام سوم کشور را کسب کند.
گوش به حرفهایش میسپاریم تا رازهای موفقیت او را دریابیم.او که فرزند آخر خانوادهای هفت نفره است و با تعلیمات و زحمات پدری روحانی و مادری خانهدار تربیت یافته و از تشویقها و حمایتهای آنان برای موفقیتهایش بهره برده است، میگوید: بعد از اتمام تحصیلات دوره راهنمایی، وارد حوزه علمیه مشهد شدم اما به خاطر دلایل شخصی، سال۸۷ انصراف دادم و تحصیلات دوره متوسطه را در دبیرستان شاهد معراج ودر رشته علوم انسانی پیش گرفتم.
از مطالعه و تحقیق در مدرسه تا جشنواره خوارزمی
صفدری میافزاید: به دلیل کسب تجربه شرکت در مباحثههای دوران تحصیلات حوزوی، از سال دوم دبیرستان در مباحث علمی و اجتماعی کلاسهای درس به خصوص درس جامعهشناسی حضوری فعال داشتم. البته باید این مطلب را ذکر کنم که دکتر نودهی معلم جامعه شناسیام که از پژوهشگران برجسته و داور مرحله استانی جشنواره خوارزمی بود نیز مشوق و راهنمای اصلی من در این مسیر بود.
پژوهشگر جوان محله ما ایده اولیه شرکت در جشنواره خوارزمی را مربوط به مسابقات مطالعه و تحقیق مدرسه با عنوان «بیداری اسلامی» میداند و توضیح میدهد: بعد از اینکه ایده اولیه را به همراه دیگر همکلاسیام (امیر دشتبان) به دست آوردیم، زیر نظر اساتید خود به فراگیری روش تحقیق پرداختیم، میدانستیم که برای کسب عنوان در مرحله کشوری جشنواره خوارزمی باید تحقیقی همانند پایاننامه دوره دکتری تهیه کنیم.
مرحله به مرحله تا موفقیت
او با اشاره به اینکه تحقیقشان در چند مرحله تکمیل شده است، اظهار میدارد: تحقیق اولیه را در ناحیه ارائه کردیم که بعد از برگزیده شدن در سطح ناحیه، اشکالات مطرح شده توسط داوران را اصلاح کردم و با افزودن مطالب جدید، تحقیقمان را برای مرحله استانی ارسال کردیم. مردادماه سال جاری هم با موفقیت، مرحله استانی را پشت سر گذاشته و در مدت زمان دو ماه با رفع نواقص، تحقیقمان به مرحله کشوری ارسال شد.
اما مرحله کشوری جشنواره خوارزمی، خود دارای سه مرحله جداگانه است که توضیحات آن را از زبان سید میشنویم: اواخر شهریورماه سال جاری، بعد از انتخاب تحقیق در مرحله اول کشوری، در مرحله دوم برای دفاع از طرح به تهران رفتیم. اما مرحله سوم کشوری جشنواره جوان خوارزمی، دیگر زیر نظر آموزشوپرورش نبود و باید تحقیقمان توسط داوران وزارت علوم ارزشیابی میشد. در آبانماه سال جاری هم تحقیق بعد از چند مرحله رفع اشکال، نهایی شد و بالاخره هفته سوم آذرماه امسال با اعلام نتایج متوجه شدیم که توانستهایم مقام سوم کشور را کسب کنیم.
پژوهش ما شامل۱۰۰صفحه است که حدود ۶۰۰ساعت زمان و ۳۵کتاب به عنوان منبع بهره بردیم
روزی ۱۰ ساعت برای تحقیق و پژوهش
این محقق جوان محله ما میگوید: گزارش پژوهشی ما شامل۱۰۰صفحه است که حدود ۶۰۰ساعت در مدت یک سال برای آمادهسازی آن زمان صرف شده است و برای تهیه آن از ۳۵کتاب و ۲۲سایت و خبرگزاری و نشریه بهره بردیم. مکان اصلی فعالیتهای ما کتابخانه آستان قدس رضوی، مرکز پژوهشهای آستان قدس، پژوهشکده عباسزادگان و پژوهشکده ابوریحان بودند. البته لازم به ذکر است که استادهای راهنمای ما نظیر دکتر فرامرز نودهی، محمود لالوی، حسین نژاد عباسی و دکتر فرخی از هیچ گونه تلاشی برای ما دریغ نکردند و امکانات کتابخانههای شخصی خود را در اختیار ما قرار دادند.
در مورد نتیجه این تحقیقات و اینکه چه بهرهای برایشان داشته است میپرسم که اینگونه پاسخ میدهد: پیشدانشگاهی مقطعی است که دانشآموزان بیشتر وقتشان را به مطالعات کنکور اختصاص میدهند اما در مورد ما اینگونه نبود؛ ما همه وقت خود را به تحقیق مورد نظر اختصاص دادیم که در تابستان به روزی ۱۰ساعت هم میرسید. به همین دلیل آمادگی لازم برای کنکور آینده را کسب نکردهایم.
جایزه ما؛ عضویت در بنیاد نخبگان
صفدری میافزاید: جایزه اصلی ما به عنوان یکی از گروههای برگزیده جشنواره جوان خوارزمی، عضویت در بنیاد نخبگان ایران و طبق آخرین گفتهها استفاده از امتیازهایی مانند ورود بدون کنکور به دانشگاه در رشته دلخواه و معافیت از خدمت سربازی و... است. البته گفته میشود که قرار است اواخر دی ماه امسال اختتامیه جشنواره در تهران برگزار شود.
یک میلیون تومان برای این تحقیق هزینه کردهایم که حدود ۸۰درصد آن توسط دبیرستان شاهد معراج تامین شده است و این مهم میسر نمیشد مگر با همکاری صمیمانه جمجاه، مدیر دبیرستان. اینها دیگر عباراتی است که سیدمحمدعلی صفدری پژوهشگر جوان محله ما میگوید و عنوان میدارد: البته در بین راه برخی از دبیران و دوستان ما را از ادامه کار باز میداشتند و توصیه میکردند به جای تحقیق و پژوهش، وقت خود را برای درس خواندن اختصاص دهیم.
کمترکسی برای تحقیق و پژوهش اهمیت قائل است
او گلایههایی نیز دارد و آنها را اینگونه بیان میکند: شاید به جرئت بتوان گفت که در محله ما امکانات برای محققان و پژوهشگران در حد صفر است. پژوهشکده ناحیه۵ هم خیلی ضعیف عمل میکند. ما برای نخستین بار در ناحیه۵ موفق به کسب رتبه در مرحله کشوری جشنواره خوارزمی شدیم اما هیچکس تقدیری از ما به عمل نیاورد.
جوان نمونه محله ما اولویتهای شغلی خود را پرداختن به کارهای علمی و پژوهشی معرفی میکند و تدریس در یکی از رشتههای مردمشناسی، روانشناسی یا جامعهشناسی را در برنامه خود دارد. با هنر نیز بیگانه نیست و مطالعاتی در زمینه سینما و موسیقی را آغاز کرده است. او همچنین یکی از اعضای گروه سرود سروستان است که از سال۸۳ در این گروه فعالیت میکند.
*این گزارش یکشنبه، ۲۴ دی ۹۱ در شماره ۳۸ شهرآرامحله منطقه ۴ چاپ شده است.

