محله گردی - صفحه 23

فرهنگ ۳۰ معبری فرعی در محله دانشجوست که از بولوار فرهنگ تا حاشیه وکیل‌آباد کشیده شده است و به نام «پرورش» شناخته می‌شود. بخش عمده اراضی این معبر متعلق به فرهنگیان است.
استادیوسفی ۱۲ معبری در محله شاهد است که از سمت دیگر به خیابان شاهد ۶۱ می‌رسد. این محدوده تا سال ۱۳۶۰ جزو محدوده شهری نبوده است و پس از آن کم‌کم وارد بافت شهر شد.
نگهبانان حصار و باروی شهر نخستین ساکنان کوچه «توحید‌۲۶» بودند.
امروزه نام دستجرد برای مشهدی‌ها شناخته‌شده نیست و حتی بسیاری از آنها نمی‌دانند که روی اراضی این مزرعه یا روستای قدیمی سکونت دارند. یاقوت حموی در کتاب «معجم‌البلدان» نوشته: «دهکده‌ای در نوغان توس است و آن را دستجرد می‌گویند.»
محمدحسین خوشنویس هرموقع از معابر محله جنت عبور می‌کند، باورش نمی‌شود که در مدت کمتر از چهل‌سال، خیابان‌های محله‌شان این‌قدر تغییر کرده باشد. او همه دوران کودکی و نوجوانی، مکبر مسجد امام‌حسین (ع) بوده است.
محمد فلاحی از نوجوانی تا همین چند‌سال پیش بنّا بود و دیوار‌های خیلی از خانه‌های محله رضائیه با دستان او رج‌چینی شده‌است. او در هفتاد‌سالگی خاطرات محله را به‌خوبی به یاد دارد.
محمدرضا جهان که آن موقع شش‌ساله بود، در خاطرش هست که وقتی خانه‌شان ساخته می‌شد، اطرافش بیابان بود. نه از بولوار معلم خبری بود و نه بقیه معابر منطقه ۱۱. به این محدوده که نه آب داشت و نه برق، «بیرون شهر» می‌گفتند.
اینجا کلاته‌سرهنگ است که اداره راه و شهرسازی مدعی است زمین‌هایش بخشی از سند چندین‌هکتاری این اداره است و در طرح تفصیلی جدید باید فضای سبز شود. خدمات‌دهی به این بخش از شهر لنگ مانده است. 
مجتمع مسکونی پردیس و شهید رفیعی تنها شهرک‌های مسکونی محله ولیعصر است. وجه تسمیه نام محله، وجود پادگان ولیعصر(عج) سپاه پاسداران است که سهم زیادی از کاربری اراضی این محله را در اختیار دارد.
با تشکیل شرکت تعاونی نیرو‌هایی ارتش در سال ۱۳۵۶ در محدوده محله نیروی هوایی، اراضی آن به مرور زمان در اختیار کارکنان نیرو هوایی ارتش قرار گرفت. وجه تسمیه محله نیز به سکونت افسران نیرو‌های هوایی بازمی‌گردد.
خیابان شفای‌۹ پل ارتباطی بین خیابان حرعاملی ۶۵ و شهید‌موسوی‌قوچانی ۱۲ است. پایین تابلو کلمه «فتح‌المبین» نوشته شده است که اشاره به نام قدیم این محله دارد. این معبر از سال‌۵۷ به بعد مسکونی شده است.
طیبه‌ عبدالهی وقتی اوایل دهه ۶۰ از بیست‌متری بلال به محله شریف آمد، اینجا بی‌نام‌و‌نشان بود و هنوز رنگ آبادانی به خود ندیده بود. تنها نقطه اشتراک خانه قدیمی و جدید، نداشتن آب و برق بود.
وارد هر یک از کوچه‌های ابرده علیا که شوید، از یکی دو تا خانه و کمی سربالایی و سرازیری که گذر کنید، کم کم صدای خروش خفیف آب به گوش می‌رسد. آب سرد و خنکی که شاید هر لحظه وسوسه تان کند دل به دریا بزنید.
محله طالقانی در گذشته جزو اراضی کشاورزی روستای «کلاته علی‌نقی» بود. از حدود سال ۵۵ این زمین‌ها به نظامیان ارتشی واگذار و شهرک‌سازی در آنها آغاز شد. اراضی این روستا اکنون به شهرک‌های طالقانی و بهارستان معروف شده است.
اولین ساکنان خیابان شهرآرا، فرهنگیانی بودند که زمین‌هایشان را در اوایل دهه ۷۰ از شرکت تعاونی فرهنگیان تحویل گرفتند و شروع به ساخت‌وساز خانه‌های ویلایی کردند. در دهه ۸۰ و ۹۰، ساختمان‌ها کوبیده شد و آپارتمان‌های چند‌طبقه سربرآورند.
کوچه «شهید شوشتری‌۴» عمری ۱۵۰‌ساله دارد و روزگاری به نام «مسرور» شهرت داشته، اما اکنون یادآور نام بانویی نیکوکار معروف به حاج‌خاور است.
از نبش خیابان محمدآباد ۲۳ تا ۲۵ خانه و باغ حاج محمدتقی زنجانی بود که حالا چندین خانه، مغازه و انبار شده است. نیازمندان در ماه رمضان به‌حساب او از قصابی محل گوشت می‌گرفتند.
کوچه هاشمی‌نژاد ۲۴ مزین به نام شهید دفاع مقدس، مجید واحدی است. خدیجه محمدنیا، مادر این شهید نیز در سال۱۳۶۶ و در واقعه حج به شهادت رسید.
بیشتر اهالی خیابان نماز‌۵ را بازنشستگان سپاه تشکیل می‌دهند که از اوایل دهه ۷۰ در این معبر ساکن شده‌اند. در این معبر به‌خاطر وجود مسجد، سالن ورزشی، چندین مدرسه و مرکز تجاری محله، رفت‌و‌آمد زیاد است.
طرق در تاریخ سکونتگاه‌های میان دو رشته‌کوه هزارمسجد و بینالود، حق آب و گل دارد. این روستای کهن، یکی از آبادترین مناطق دشت مشهد بوده است و محل اردوی سلاطین و امرا.