مسجد حضرت زینب (س) حدفاصل دکتر بهشتی ۳۱ و ۳۳ واقع شده است. این مسجد با قدمت ۵۵ سال ابتدا به صورت چادر برای اقامه مراسم عزاداری در ایام محرم و صفر ایجاد شد، اما با گذشت زمان و به همت و کمک اهالی محله و خیران تبدیل به مسجدی با ۳ هزارمتر زیربنا شد. اقدامات ویژه این مسجد و فعالیتهای انقلابی اهالی آن در بحبوحه انقلاب، سبب شد تا برای تهیه گزارش با تعدادی از اعضای هیئت امنای آن گفتگو کنیم.
یکی از مساجد کوچک اطراف حرم، مسجدی وقفی در انتهای خیابان وحدت21 است که بعد از فوت واقف در زمینهای میدان قراولخانه پایینخیابان ساخته میشود. این مسجد 40متری وقف رجببهادر مرد نیکنام محله پایینخیابان است که بهدلیل ساختهشدن در نزدیکی میدان قراولخانه ابتدا به مسجد قراولخانه مشهور و بعدها به همین نام ثبت میشود.
مسجد آیت الله فقیه سبزواری دومین مسجد در شهر مشهد است که درهایش را روی بیپناهان گشوده است و از آنها پذیرایی میکند.
اولین مسجد، مسجد حضرت عباس(ع) بود که تا پیش از شیوع کرونا از بیخانمانها استقبال میکرد. با آغاز فصل بارندگی و پس از دعوت شهردار مشهد برای پیوستن مراکز مذهبی شهر به پویش «گرمای همدلی، بهرسم همسایگی»، هیئتامنای 2مسجد آیت الله فقیه سبزواری و امامسجاد(ع) در محله طلاب اعلام آمادگی کردند.
جوانان فعال محله طلاب شبهای نخست دیماه کوچهبهکوچه میگشتند و آنهایی را که حس میکردند جا و مکانی ندارند، به مسجد دعوت میکردند.
کوچه حرعاملی۱۵ یکی از معابر قدیمی منطقه2 است. این کوچه، خیابان حرعاملی را به مطهری شمالی۷متصل میکند به همین دلیل از معابر پرتردد این محدوده به شمار میرود. نام شهید حسن گلمکانی روی تابلوی کوچه میدرخشد. شهید متولد همین کوچه است اما خانوادهاش سالهاست که در اینجا زندگی نمیکنند.
قدمت مسجد صاحبالزمان (عج) به100 سال میرسد و با اینکه چند نوبت بازسازی شده است ولی کماکان از در و دیوارش خاطره میریزد و هنوز شکل و شمایل مساجد گذشته را دارد. این مسجد حالا در تقسیمبندی جدید محلات مربوط به محله کوی سلمان است ولی آدمهایش بیشتر ساکن محله حسینآباد هستند و هنوز هویت جدید کوی سلمان در اصطلاح جا نیفتاده است. آدمهای این مسجد هم رنگ و بوی سنت و قدمت دارند. اصیل و با صفا هستند.
یکی از میانبرهای معروف اطراف حرم مطهر کوچه راد است؛ کوچهای فرعی در خیابان وحدت 3/1 که تا زمان وجود طرح ترافیک مشهد، چون دوربین راهنماییورانندگی نداشت، میانبر خودروها برای ورود به طرح بود و این روزها هم که خبری از این طرح نیست، باز هم کوچه پر از خودروهای گذری است. زیرا راه اتصال بولوار وحدت به خیابانهای شهیدنوابصفوی، 17شهریور، شارستان شهیدشوشتری، عیدگاه و فلکه آب را کوتاه میکند.
کوچه شهیدبسکابادی از قدیم تا امروز یکی از معابر مهم منطقه6 بوده است. سالها پیش این محدوده وسیع و خاکی بود؛ پر از زمینهای کشاورزی و بهندرت خانههای کاهگلی. در این زمینها کشاورزان روستانشین مشغول زراعت بودند و کمکم در همین محدوده ساکن شدند. مسجد جوادالائمه(ع) که با کمک کشاورزان ساخته شد، این کوچه کمکم رونق بیشتری گرفت و ساختوساز خانهها هم بیشتر شد.
حجتالاسلام قاسم پورمحمدی یکی از کسانی بود که قبل از انقلاب هدایت مردم در راهپیمایی را به عهده داشت. او حدود 38ساله بود که در تجمعها و حتی اطلاعرسانی و روشنگری انقلاب نقش پررنگی در مشهدقلی ایفا میکرد. در محله به حجتالاسلام محمدی معروف بود و در مسجد محله سخنرانی میکرد.
بیشترین شهرت خیابان سرو به سکونت خانواده سردار شهید ولیالله چراغچی در یکی از کوچههای فرعی این خیابان است. به همین دلیل نیز یکی از خیابانهای کناری به نام این سردار نامگذاری شده است. به غیر از خانواده شهید چراغچی خانوادههای شهدای دیگری نیز در این خیابان زندگی میکنند. کوچه صارمی 49 که از سوی دیگر به وکیلآباد 36 میرسد، با نام «سرو» شناخته میشود.
امین شعبانی یکی از اعضای شورای اجتماعی محله مجیدیه است او میگوید: همزمان با پیگیریهای مردمی برای ساخت مسجد یا مکان فرهنگی در محله مجیدیه، شهرداری منطقه ساخت مکانی با کاربری نمازخانه یا مصلی را در جوار پارک آفرینش آغاز کرد. ساخت این بنا در سال96 پایان یافت و به عنوان نمازخانه پارک آفرینش افتتاح شد. به دلیل نبود مسجد در محله، شهروندان از شهرداری خواستند که این نمازخانه به عنوان مسجد در اختیار اهالی قرارگیرد و شهرداری نیز با این درخواست موافقت کرد.
محمد تقدیسیزاده از قاریان مسجد امام رضا (ع) واقع در الهیه ۲۵ است. با اینکه بیش از ۵ دهه از زندگیاش میگذرد، اما به قول خودش روزی نیست که تلاوت قرآن را از برنامههای زندگی خود کنار گذاشته باشد. او از 5سالگی در حسینیه خیاطها با محمدجواد پناهی آشنا شده و در ۳دهه اخیر پای ثابت جلسه «قرآن، محبان عترت» است. مجری گری در برنامه «به سوی ظهور» و خادمی در «مدرسه پریزاد» از دیگر فعالیتهای مذهبی و فرهنگی محمد تقدیسیزاده است.
منظره ابتدای کوچه کرامت در میدان کوچکی خلاصه میشود که تنها تزیین آن، درختچه ای خشک و بیبر در وسط آن است. بعد از آن از یک سو ردیف به ردیف منازل مسکونی ریزدانه قرار دارد و جایی برای تردد خودرو نیست. ابتدای کوچه کرامت به سبب وجود این خانههای در هم تنیده حالت بن بست به خود گرفته است اما از طرف مقابل آن تا میدان کرامت و جمعه بازار قدیم، خیابانها عریض است. پارکهای خطی و وجود مشاغل صنعتی آشکار و پنهان در کوچه پس کوچههای کوچه کرامت به این محدوده محله ثامن واقع در منطقه 5 بافتی صنعتی داده است.
کوچه شافعی9 در بولوار توس55قرار دارد. این کوچه که در گذشته به کوچه مسجد معروف بوده است از گذشتههای خیلی دور، داخل بافت قدیمی روستای مهدیآباد قرار داشته است. بیشتر ساکنان این کوچه از کشاورزان قدیمی هستند. بعد از الحاق محله به شهر، این کوچه توسط شهرداری به نام کوچه شهید محمدباقر ترک نامگذاری شده است. درخت توت تناوری در این معبر هست که به عقیده اهالی بیش از 300سال قدمت دارد. این درخت تنها بازمانده درختان توت قدیمی است.
از یک طرف میشود کوچه «استاد یوسفی 15» و از سمت دیگر «شریعتی 29»، اما به 16متری عدالت معروف است. اهالی میگویند آن اوایل که این خیابان هنوز اسمی نداشت، آقایی به نام «دانش عدالت» که از اولین ساکنان این خیابان بود، همه کارهای محله را رسیدگی میکرد. یکجور ریشسفید محله به حساب میآمد. بازنشسته ارتش بود و با تلاشهای او خیابان اصلی و میلانهایش آسفالت شدند. در کل آدم خیرخواهی بود و فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی زیادی را در محله رهبری میکرد.
کوچه شهید بهشتی48 به نام شهید شهرام رمضانزاده نغندر و آخرین معبر در خیابان شهید دکتر بهشتی است که با معابر اطرافش متفاوت است. به این صورت که مقابل آن پارکینگی برای خودروهاست و پس از تغییرات اطراف کوهسنگی، تنها بناهای باقیمانده در این کوچه،مقبره میرزا ابراهیم رضوی، حسینیه نامقیهای مقیم مشهد و دو مدرسه است.
امسال شورای اجتماعی محله، گروه نیکوکاری سردار شهید قاسم سلیمانی و گروه خادمین ائمه اطهار(ع) گردهم آمدند و مشارکت خوبی داشتند. بستههایی تهیه و بین خانوادههای شناسایی شده توزیع شد تا آنها هم دورهمی هرچند ساده را کنار خانوادههایشان برگزار کنند. از طرفی با توجه به شیوع کرونا با این بستههای پر و پیمان میوه و... سیستم ایمنی این افراد را که توانایی خرید میوه و مواد پروتئینی و مغذی ندارند تقویت شود.
تفاوت مسجد حضرت مهدی(عج) که در خیابان حر82 و محله شهید باهنر قرار دارد با سایر مساجد به معماری، بنا، امکانات و قدمت ساخت آن نیست؛ بلکه در برنامههایی است که دستاندرکاران آن و بهویژه امام جماعت مسجد برای اعضای محله و حتی محلههای همجوار درنظر گرفتهاند. در همان برخورد اول این تفاوتها به چشم میآید.
کوچه شهید طالبی یکی از سرسبزترین خیابانهای محله کارمندان دوم است و در هرگوشه این خیابان درختهایی پوشیده از پیچکهای سبز دیده میشود. سالها پیش این کوچه بین اهالی به نام کوچه شهید رستمی22 معروف بوده است اما بعدتر به نام یکی از شهدای این کوچه نامگذاری میشود. ابتدای این کوچه بافتی تجاری دارد و شیرینیفروشی و آجیلفروشی در آن به چشم میخورد اما در ادامه به بافت مسکونی میرسد.
علیرضا مسعودی تهیهکننده و کارگردان از بین همه محدودههای شهری، این خیابان را برای آمادهسازی سریال «نوروز رنگی» و بهتصویرکشیدن دهه60 انتخاب کرده است.
کوچه شهید صادقی9 در محله گوهرشاد قرار دارد و به اسم «رز» نامگذاری شده است. این کوچه به دلیل وجود مدرسه قرآن، مدرسه استقلال، دبیرستان دخترانه سیدجعفر مرتضوی و همچنین اداره آموزشوپرورش ناحیه4 مشهد میزبان دانشآموزان و فرهنگیان بسیاری است. درمانگاه شبانهروزی شرکت نفت نیز در افزایش میزان رفتوآمد شهروندان در این معبر تأثیر گذاشته است.آنچه موجب نارضایتی ساکنان و کسبه شده است نبود جای پارک برای خودروهاست.