تماشای پرنده آهنی در کودکی، اخگری را هلیکوپترساز کرد

پرواز بر فراز آسمان، یکی از آرزو‌های قدیمی بشر بوده است و طی قرن‌ها تلاش‌های بسیاری برای پرواز‌کردن انسان انجام شده تا اینکه سرانجام در اوایل قرن بیستم، برادران رایت موفق‌به ساخت اولین شیء پرنده (هواپیما) شدند و انسان به آرزوی دیرین خود یعنی پرواز دست‌یافت.

به‌دنبال این موفقیت، مخترعان و نخبگان دیگر با تکمیل سیستم هواپیمای برادران رایت، انواع و اقسام هواپیماها، چرخ‌بال‌ها و اشیای پرنده پیشرفته را ساختند. یکی از مبتکران منطقه ما نیز با استفاده‌از هوش، استعداد و تلاش خود موفق‌به ساخت کامل چرخ‌بال شده است. به دیدن او می‌رویم و با او گفتگوی دوستانه‌ای داریم.

لمس یک هلیکوپتر

علی‌اکبر اخگری، سال‌۱۳۵۱ در بولوار توس (کوشک مهدی) به‌دنیا می‌آید. او با دیگر خواهر و برادرهایش تفاوت‌های بسیاری دارد؛ کنجکاوی و رویا‌پردازی او از همان سال‌های کودکی باعث تعجب و حتی نگرانی افراد خانواده می‌شود.

علی‌اکبر اخگری با یادآوری خاطرات آن سال‌ها می‌گوید: از همان سال‌های کودکی دوست داشتم از هر چیزی سردربیاورم. با دیدن هر وسیله عجیبی به‌سراغ مادرم می‌رفتم و شروع به سوال می‌کردم. مادرم نیز با مهربانی و صبر وصف‌ناپذیری تا جایی‌که می‌توانست سوالات را جواب می‌داد، اما سوالات من تمامی نداشت.

باوجود‌این چیزی که از همان کودکی، ذهن من را به خود مشغول کرده بود مسئله پرواز بود. وقتی برای تفریح به کوچه‌باغ‌های محلمان می‌رفتم، با دیدن پرواز قمری‌ها، کبوترها، کلاغ‌ها و... حس عجیبی پیدا می‌کردم. من هم دوست داشتم پرواز کنم. مادرم می‌گفت: باید بال داشته باشی تا پروازکنی؛ ما بال نداریم، پس نمی‌توانیم پرواز کنیم. من به بال‌هایی فکر می‌کردم که با آن پروازکنم. سرانجام اتفاقی ساده، اولین طرح پرواز را در ذهن من روشن کرد.

یک روز که برای تفریح و بازی به زمین‌های اطراف محله رفته بودم، متوجه صدای بلندی شدم که از آسمان شنیده می‌شد. جسم بزرگی بالای سر ما پرواز می‌کرد. آن زمان شش‌ساله بودم. این پرنده بزرگ آهنی بعداز چنددقیقه شروع به پایین‌آمدن کرد و در زمین هموار کنار ما نشست. همه ما باسرعت به طرف آن (هلیکوپتر) رفتیم و اطراف آن جمع شدیم. در همین زمان دو مرد از هلیکوپتر پیاده شدند. آن‌ها بدون بال بودند، اما پرواز می‌کردند.

دو مرد خلبان که برای تهیه نقشه به محل آمده بودند، بعداز چنددقیقه سوار هلیکوپتر شده و رفتند. بعداز این ماجرا من به‌سرعت به خانه رفتم و ماجرا را برای مادرم تعریف کردم و گفتم: من امروز دو مرد را دیدم که بدون بال پرواز می‌کردند. آن‌ها سوار یک هلیکوپتر شده بودند. مادرم بعداز شنیدن حرف‌هایم به من گفت: راست می‌گویی آن‌ها سوار هلیکوپتر شده بودند. با هلیکوپتر می‌توان پرواز کرد.

جسم بزرگی بالای سر ما پرواز می‌کرد. آن زمان شش‌ساله بودم. این پرنده آهنی بعداز چنددقیقه شروع به پایین‌آمدن کرد

کسب مقام مبتکر برتر منطقه

علی‌اکبر کوچک بعد‌از مشاهده اولین پرواز هلیکوپتر، علاقه شدیدی به پرواز پیدا کرده و در همان حال و هوای کودکانه، با ساخت وسایل ابتکاری خود اقدام به پرواز می‌کند.

اخگری با توضیح بیشتر این مطلب می‌گوید: بعد‌از مشاهده پرواز هلیکوپتر، من شروع به ساخت وسایلی‌کردم تا بتوانم با آن‌ها پرواز کنم. بار‌ها و بار‌ها با وسایلی ازقبیل پارچه، نایلون، چوب و... تمرین پریدن را انجام دادم. برای این کار پارچه‌ای را برداشته و به دست‌هایم می‌بستم. بعد‌از آن شروع به دویدن و بال‌بال‌زدن می‌کردم، اما هرچه می‌دویدم، موفق به پرواز نمی‌شدم. حتی یک‌بار به این فکر افتادم که اگر از یک جای بلند بپرم حتما موفق خواهم شد، اما زمانی‌که می‌خواستم با بال‌های چوبی از روی پشت‌بام به زمین بپرم، مادرم من را دید و مانع این کار شد.

او که خیلی نگران شده بود، من را در کنار خود نشاند و گفت: پسرم اگر می‌خواهی پرواز کنی باید سوار هلیکوپتر یا هواپیما بشوی. با این وسایل نمی‌شود پرواز کرد. بعداز آن هم یک هلیکوپتر کوچک به من داد و خواست که با آن بازی‌کنم. من هلیکوپتر را گرفته و به اتاقم رفتم. در هفت‌سالگی اولین هلیکوپتر ابتکاری خودم را ساختم. ابتدا با استفاده از چوب، هلیکوپتر را ساختم و بعداز آن با نصب یک آرمیچر برقی و استفاده از دو باتری، هلیکوپتر را به حرکت درآوردم. این اتفاق چنان باعث خوشحالی من شد که هلیکوپتر را به داخل کوچه بردم و به بچه‌های محله نشان دادم.

بعد‌ها که بزرگ‌تر شدم، بیشتر اوقات فراغت خودم را با مطالعه درباره صنعت هوا و فضا و اشیای پرنده می‌گذراندم. تمام پول توجیبی خود را صرف خرید مجلات و کتاب‌های مربوط‌به ساخت هلیکوپتر می‌کردم. با زیادشدن تعداد مجلات، سیم‌پیچ‌ها، آهن‌ها و دیگر وسایل، مادرم برای آنکه من بهتر به کارهایم برسم و مزاحم خانواده نباشم، گوشه‌ای از انبار منزل را آب و جارو کرد و دراختیارم قرار داد.

از این زمان بود که به‌صورت حرفه‌ای به تولید و ساخت هلیکوپتر‌های کوچک مشغول شدم. سال اول راهنمایی که بودم، به‌مناسبت دهه فجر، یک مسابقه کاردستی در مدرسه برگزار شد. روز مسابقه همه بچه‌ها کاردستی‌های خود را آورده بودند؛ کاردستی من هم یک هلیکوپتر پرنده بود.

مدیر مدرسه با دیدن کاردستی من، تعجب کرده و از من پرسید: علی خودت این کاردستی را ساختی؟ من هم با خوشحالی گفتم: بله کار خودم است. بعد درباره مشخصات، نحوه ساخت و عملکرد هلیکوپتر توضیح دادم. مدیر مدرسه نیز کاردستی من را به‌عنوان کار برتر برگزید و بعداز آن هلیکوپتر را برای شرکت در مسابقات آموزش‌وپرورش منطقه ارسال کرد. آنجا نیز هیئت داوران رتبه اول ابتکار و اختراع خلاقانه منطقه را به من اهدا کردند. با کسب این رتبه، علاقه من به ساخت هلیکوپتر افزایش چشمگیری یافت.

مطالعه و پژوهش تخصصی در زمینه هلیکوپتر

علی‌اکبر اخگری بعد‌از اتمام تحصیلات دوره راهنمایی، به‌علت علاقه شدید به کار‌های صنعتی به هنرستان صنعتی شهید‌بهشتی واردشده و به تحقیقات خود درباره ساخت هلیکوپتر ادامه می‌دهد.

اخگری در ادامه با اشاره‌به شرایط مناسب در هنرستان شهید بهشتی می‌گوید: این هنرستان به‌دلیل داشتن کارگاه‌های مجهز و جداگانه به‌ویژه در شاخه صنعت قطعه‌سازی و مکانیک، همچنین استادان خبره و باسابقه، محیط مناسبی را در‌اختیار دانش‌آموزان قرار داده بود؛ در نتیجه من با استفاده از فرصت به‌دست‌آمده حداکثر تلاش خود را برای تکمیل تحقیقات خود درباره ساخت هلیکوپتر انجام دادم.

به‌همین دلیل درکنار دروس هنرستان، مطالعه و تحقیق درباره صنعت هواوفضا و ساخت هلیکوپتر را نیز پی می‌گرفتم. علاوه‌براین‌ها از همین زمان بود که با راهنمایی و هدایت برخی استادان دلسوز، ساخت قطعه‌های فانتزی و کوچک هلیکوپتر را شروع کردم.

روز‌ها و هفته‌های بسیاری را صرف طراحی و ساخت یک‌قطعه کوچک می‌کردم و هربار که قالب خراب می‌شد یا کیفیت لازم را نداشت، دوباره قالب‌ریزی و ساخت را انجام می‌دادم. این کار را آن‌قدر تکرار کردم تا سرانجام قطعه مطلوب به دست می‌آمد.

در این دوران، مطالعات ویژه‌ای نیز درباره دیگر رشته‌های مربوط‌به هلیکوپتر مانند سیستم برق، هواشناسی، مقررات پرواز و... انجام دادم. همچنین برای آشنایی بیشتر با نحوه ساخت و تولید هلیکوپتر با برخی مهندسان و سازمان‌های نظامی و دفاعی ارتباط نزدیکی داشتم و در همین زمان متوجه شدم که سهم ما در‌زمینه تولید و ساخت صنایع هوایی و تولید هلیکوپتر بسیار ناچیز و اندک است. همین موضوع، انگیزه‌ای شد برای ساخت یک هلیکوپتر بومی و ایرانی.

ضرورت توجه به صنعت هوا فضا

اخگری در ادامه با اشاره‌به موقعیت برتر صنایع هوا‌فضا می‌گوید: به صنایع هوا‌فضا، علاقه بسیاری دارم و این صنعت دارای مزایا و امتیازات فراوانی است. صنایع هوا‌فضا دارای یکی از فناوری‌های پیشرفته علمی دنیا بوده و کشور‌های تولیدکننده آن از لحاظ علمی، نظامی، سیاسی و... در بالاترین موقعیت جهانی قرار دارند و صاحبان این علم و فناوری به‌عنوان یک سلاح از آن استفاده می‌کنند. همچنین از لحاظ ضریب امنیت و کاهش وابستگی در موقعیت بسیار خوبی قرار دارند.

این امتیاز به‌ویژه در زمان تحریم کشور به‌خوبی احساس می‌شود. علاوه‌بر این کشور‌های دارنده علم هوا‌فضا با فروش انواع هلیکوپتر، هواپیما، فضاپیما، قطعات و... درآمد میلیاردی و چشمگیری را به خود اختصاص داده‌اند و با صرفه‌جویی ارزی بسیاری رو‌به‌رو هستند. با به‌کارگیری این فناوری، انواع رشته‌های مهندسی در عالی‌ترین سطوح را می‌توان به‌خدمت‌گرفت و نیروهای نخبه و توانمند را جذب کرده و موقعیت‌های شغلی بسیاری را به وجود آورد.

 هلیکوپتر به‌عنوان وسیله‌ای مناسب و کارآمد برای حمل‌ونقل می‌تواند حمل کالا و مسافر را در نقاط صعب‌العبور کشور (صحرا‌ها و قله‌ها) و موقعیت‌های ویژه مانند زلزله، آتش‌سوزی، برف و... در کمترین زمان انجام دهد.

با‌توجه‌به وسعت سرزمین و آب‌و‌هوا‌های گوناگون در کشورمان، راه‌اندازی سیستم حمل‌و‌نقل هلیکوپتری، منافع بسیاری به‌دنبال خواهد داشت. درکنار تمام مزایای گفته‌شده، باتوجه‌به علاقه شدید جوانان و نوجوانان به انواع تفریحات هوایی و پروازی، می‌توان با فراهم‌کردن شرایط مناسب و تولید هلیکوپتر‌های گردشی و تفریحی، سرگرمی شاد و مفرحی به وجود آورد.

طراحی و ساخت هلیکوپتر بومی

علی‌اکبر اخگری که در کودکی با ساخت یک هلیکوپترکوچک، استعداد خود را نشان داده بود، حالا خود را برای یک گام بزرگ در صنعت هوا‌فضای کشور آماده می‌کرد. او با عزمی راسخ کار طراحی و ساخت هلیکوپتر را شروع می‌کند.

اخگری با توضیح بیشتر درباره این موضوع می‌گوید: در شروع کار ابتدا به یک طرح و نقشه کامل از هلیکوپتر احتیاج داشتم. برای دستیابی به این طرح‌ها از‌طریق چند‌واسطه، نقشه‌های کامل چند‌نوع از هلیکوپتر‌های ساخت کشور آمریکا را که یکی از شرکت‌های معروف آمریکایی تولید می‌کرد، به دست‌آوردم و با اطلاعات و پیش‌زمینه‌ای که خودم از هلیکوپتر داشتم، تحقیق و پژوهش درباره جزئیات آن را شروع کردم.

بعد‌از چند‌ماه پژوهش و کار مداوم بر‌روی این طرح‌ها، جزئیات تاریک و پوشیده دستگاه‌ها، موتور و سیستم‌های هلیکوپتر برای من آشکار شد. بعد‌از این مرحله با‌توجه‌به موقعیت جغرافیایی، آب‌وهوا و دیگر مشخصات اقلیم ایران موفق‌به طراحی یک هلیکوپتر فوق‌سبک دو‌نفره، شدم. با اجاره یک کارگاه در شهرک صنعتی توس، برای اولین‌بار ساخت قطعات مختلف هلیکوپتر را شروع کردم. تمام مراحل ریخته‌گری، تراشکاری و... نیز در همین کارگاه انجام می‌شد.

البته برای سبک‌ترشدن هواپیما و افزایش کارایی آن، تغییرات اساسی را در ظاهر و جنس هلیکوپتر اعمال کردیم که در کل به ساخت یک هلیکوپتر جدید انجامید. به‌دلیل تفاوت اساسی این نمونه با نمونه آمریکایی آن ما نام «چکاوک» را برای آن انتخاب‌کردیم. با‌توجه‌به عملکرد موفق نمونه کوچک ساخته‌شده، ما موفق‌به ساخت یک هلیکوپتر بومی با کارکرد عالی شده‌ایم.

 تاسیس جامعه هلیکوپتری ایران

علی‌اکبر اخگری بعد‌از ساخت هلیکوپتر چکاوک به‌منظور مشارکت متخصصان، ترویج فناوری هلیکوپتر، آموزش و. اولین جامعه هلیکوپتری ایران را هشتم اردیبهشت‌۱۳۸۷ تاسیس می‌کند. در حال حاضر بیش‌از ۳ هزار نفر از افراد متخصص و شهروندان عادی عضو این جامعه هستند.

این جامعه همچنین تحت‌پوشش جامعه بین‌المللی هوانوردی و کانون هوانوردی ایران قرار دارد. اخگری در توضیح بیشتر می‌گوید: جامعه هلیکوپتری ایران، نهادی علمی‌فنی است و به هیچ نهاد سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... وابستگی ندارد. مهم‌ترین کار‌های این جامعه شامل جذب متخصصان، چاپ و نشرکتاب، برگزاری کلاس‌های آموزشی و... است.

این جامعه تا‌کنون موفق‌به چاپ و نشر حدود ۳۰ کتاب تخصصی در‌باره هلیکوپتر شده است که در‌صورت تقاضا به نشانی علاقه‌مندان فرستاده خواهد شد. علاوه‌براین جامعه هلیکوپتری ایران تا‌کنون مراودات اطلاعاتی و پژوهشی خوبی با پارک‌های علم و فناوری استان‌های مختلف کشور  داشته و با حضور فعال در همه همایش‌ها و نمایشگاه‌های علمی و فناوری، با ارائه برخی قطعات ساخته‌شده موفق‌به کسب عناوین مخترع برتر از مراکز دانشگاهی و علمی کشور شده است.

 اخگری به‌منظور ترویج فناوری هلیکوپتر، اولین جامعه هلیکوپتری ایران را تاسیس کرد

مشکلات مالی برای تولید  

علی اخگری در پایان با‌اشاره‌به نبود امکانات مالی برای ساخت هلیکوپتر در اندازه‌های اصلی می‌گوید: به‌دلیل هزینه‌های زیاد ساخت هلیکوپتر و نبود حامی مالی، هنوز موفق به ساخت هلیکوپتر در اندازه‌های واقعی نشده‌ایم؛ درصورتی‌که اگر شرایط مناسب باشد، توانایی ساخت صد‌درصدی هلیکوپتر را خواهیم داشت.

البته ما به چند موسسه و ارگان دولتی نیز که در‌این‌زمینه فعالیت دارند، مراجعه کرده‌ایم، اما آن‌ها می‌گویند شما ابتدا یک نمونه واقعی را بسازید. بعد‌از آنکه توسط کارشناسان ما تایید شد، ما برای تولید آن اقدام خواهیم کرد. ساخت یک هلیکوپتر میلیون‌ها تومان هزینه می‌برد و با هزینه شخصی نمی‌توان آن را ساخت.

بانک‌ها نیز همکاری چندانی نمی‌کنند و در‌قبال یک وام ۱۰‌میلیونی، چند‌ضامن معتبر می‌خواهند. بیشتر سال‌های جوانی و نوجوانی من صرف تکمیل این پروژه شده است و فقط برای عزت و اقتدار کشورم این همه سختی را تحمل‌کرده‌ام. حالا هم از مسئولان می‌خواهم که به من اعتماد کرده و یاری‌ام کنند.


* این گزارش شنبه۱۱ بهمن ۱۳۹۳ در شماره ۱۳۹  شهرآرا محله منطقه دو چاپ شده است.