چگونه نام «بابا» برای شهید بابا رستمی انتخاب شد؟ 
«راه ابریشم»، پایانهای در مسیر رونق اقتصادی 
«راه ابریشم»، پایانهای در مسیر رونق اقتصادی
محمد عطاریانی| اگر جادهها را شریانهای اصلی جابهجایی مسافر بین شهرهای کشور در نظر بگیریم، بیشک پایانههای مسافربری قلبهای تپنده این شبکه هستند و با پمپاژ شبانهروزی در این شریانها، نقش بزرگ و مهمی در جابهجایی مسافر دارند.
پایانه «راه ابریشم» واقع درمنطقه ما، بهعنوان یکی از سه پایانه اقماری پایانه مرکزی مشهد، در ابتدا پروژهای بسیار کلان محسوب میشد و قرار بر این بود که قطعهای بزرگ باشد از قطعات گمشده پازل بزرگ جاده ابریشم، اما به دلایلی که در این مجال به آن خواهیم پرداخت، پروژهای کوچک باقی ماند.
امروزه همین مجموعه کوچک نقشی بزرگ دارد در باز کردن گره حملونقل از زندگی بسیاری از مردم در محدوده وسیعی از شهرها و روستاهای اطراف مشهد، با این همه آینده درخشانی که آن طرح اولیه ترسیم میکرد برای رونق اقتصادی مناطق تحت تاثیر این پروژه، محرکی قوی است برای میل به دانستن دلایل این ناکامی و آنچه در آینده انتظار این پایانه را میکشد، از زبان مدیریت پایانه راه ابریشم، جعفر باروئی، کسی که در مقام مسئول شاید بیشتر از هر کس دیگری میتواند در مورد همه چیز توضیح دهد.
پایانههای اقماری
باروئی جایگاه پایانه مسافربری راه ابریشم را در شبکه پایانههای مشهد چنین توضیح میدهد: مشهد به جز پایانه مرکزی واقع در انتهای خیابان امامرضا (ع)، دارای سه پایانه دیگر است که پایانههای نیمهمتمرکز یا اقماری نامیده میشوند، این پایانهها شامل پایانه امامهادی (ع)، معراج و همین پایانه راه ابریشم واقع در ابتدای جاده سرخس است.
او ادامه میدهد: در این شبکه تعدادی هم «ایستگاه سوار» که شامل ایستگاه سوار سهراه شاهد قاسمآباد، ایستگاه سوار کلات واقع در خواجهربیع و ایستگاه سوار سهراه حافظ وجود دارند. ایستگاه سوارها به محلهایی اطلاق میشود که از نظر مساحت و امکانات اداری و خدماتی بسیار محدودتر از پایانهها هستند.
مشهد به جز پایانه مرکزی واقع در انتهای خیابان امامرضا (ع)، دارای سه پایانه دیگر است که اقماری نامیده میشوند
طرح اولیه
مدیر پایه ابریشم ویژگیهای طرح اولیه پایانه راه ابریشم و هدف از ساخت آن را اینگونه توضیح میدهد: مساحت پایانه در طرح اولیه حدود ۳۸ هزار مترمربع با زیر بنای حدود ۴ هزار مترمربع در نظر گرفته شده بود، سرویسدهی به مسافران و زائران شمالشرق استان و در آیندهای دورتر به کشورهای آسیایمیانه از مسیر راه ابریشم از اهداف این طرح بود.
این مقام مسئول در ادامه میافزاید: اعتبار اولیه طرح حدود ۵۰ میلیاردریال بود و قرار بود در مدت چهار سال آماده پذیرش روزانه ۳۰۰ دستگاه اتوبوس و ۹ هزار مسافر شود.
باروئی اضافه میکند: یک ساختمان مرکزی با زیربنای هزار و ۹۰۰ متر و فضاهای خدماتی و رفاهی بسیار متنوع و مجهز هم برای این پایانه پیشبینی شده بود؛ از دفاتر اداری و غرفههای تجاری و مسافربری، سرویسهای بهداشتی، پارکینگ سواریها، مینیبوسها و اتوبوسها و مجتمعهای تعمیرگاهی گرفته تا
سالن انتظار، سالن مطالعه، خوابگاه رانندگان، نمازخانه، ایستگاه سواری کرایه بینشهری، تاکسیتلفنی، عابر بانک و دوربینهای نظارت تصویری.
مشخصات فعلی
او با بیان اینکه پایانه ابریشم با ویژگیهای فعلی در سال ۱۳۸۳ افتتاح شد، درباره مشخصات فعلی پایانه راه ابریشم چنین میگوید: پایانه فعلی دارای وسعتی حدود یکدهم طرح اولیه و شامل فضاهای اداری، تجاری و خدماتی است، ما در همین حجم کم سعی کردهایم تمام امکانات رفاهی مسافران و رانندگان از جمله پارکینگ، سالن انتظار با سیستم گرمایشی و سرمایشی، غرفههای مواد غذایی، نمازخانه، سرویسهای بهداشتی و یک مجتمع تعمیرگاهی شامل تعویض روغن، مکانیکی و جلوبندی اتوبوس و مینیبوس را فراهم کنیم.
وی با اشاره به اینکه طبق گفتهها و برنامهها قرار است فضای این پایانه تا سال ۱۴۰۴ به اندازه طرح اولیه گسترش یابد، اضافه میکند: در حال حاضر این امکانات جوابگوی تقاضای مسافران هست، اما در آینده نه چندان دور بدون شک با مشکل برخورد خواهیم کرد.
مانع اصلی اجرای طرح
باروئی دلیل اصلی بازماندن طرح از رسیدن به ظرفیت نهایی را ناموفق بودن شهرداری در تملک زمینهای مورد نظر برای گسترش پایانه ذکر میکند.
به گفته او قرار بود زمینهای اطراف پایانه تملک و به فضای پایانه اضافه شود، اما وقتی شهرداری در توافق با صاحبان مغازههای حاشیه بولوار حرّ به بنبست خورد، در عمل، اجرای طرح هم ناممکن شد.
وی در مورد آینده مکانی این طرح چنین میگوید: انتقال محل پایانه از این مکان به مکانی دورتر در جاده سرخس قطعی است، زیرا برای رساندن پایانه به اندازه مساحت و امکانات در نظر گرفته شده در طرح اولیه، تملک زمینهای مورد نیاز در این مکان دیگر امکانپذیر نیست.
مناطق تحت پوشش
خدمات پایانه راه ابریشم به مسافران محدود به اتوبوس نیست و سیستم گستردهای از مینیبوسها و سواریهای جادهای هم زیر نظر مدیریت پایانه به مسافران خدمات میدهند.
باروئی اضافه میکند: بیشتر حجم جابهجایی روزانه مسافر در این پایانه با مینیبوس صورت میگیرد، تعداد ۹۰ دستگاه مینیبوس به حدود ۳۰۰ پارچه آبادی از روستاهای اطراف مشهد گرفته تا روستاهای نیشابور و سرخس سرویس میدهند.
وی با بیان اینکه بیشتر سرویس اتوبوس این پایانه به دو شهر عمده سرخس وصالحآباد و شهرهای کوچکتری مثل بزنگان، پسکمر و سلطانآباد است، در مورد گسترش نیافتن سفرهای اتوبوسی در این پایانه چنین توضیح میدهد: پایانههای مسافربری دو مدیریتی هستند که از نظر تاسیسات و فضا زیر نظر شهرداری و از نظر سیاستهای فروش بلیط، سرویسدهی و حرکت اتوبوسها و مینیبوسها در جادههای بینشهری زیر نظر اداره کل حملونقل هستند.
مدیر پایانه راه ابریشم میافزاید: ما توانایی سرویسدهی با اتوبوس به شهرهای بزرگ دیگری مثل تربتجام، تایباد و سرخس را هم داریم و پیگیر موضوع هم بودهایم، اما اداره حملونقل به دلیل نبود شرکتی که مجوز سرویسدهی در این خطوط و انجام امور مقصد را داشته باشد، اجازه این کار را نمیدهد.
ورودی و خروج مسافر
باروئی خاطرنشان میکند: علاوه بر اتوبوسها و مینیبوسها، شرکت تاکسیهای برونشهری که زیرنظر پایانه فعالیت میکند هم در مسیر شهرهای سرخس و صالحآباد فعال است. همه اینها در کنار هم، ورود و خروج روزانه ۳ هزار مسافر و در روزهای پرترددی مانند اعیاد و محرم حدود تا ۱۰ هزار مسافر را امکانپذیر میکنند.
توجیه مالی
بارویی در توجیه مالی پایانههای غیرمتمرکز یا اقماری چنین میگوید: این پایانهها برخلاف پایانههای اصلی دارای توجیه مالی نیستند و اعتبارات آنها از محل اعتبارات سازمان پایانههاست، فلسفه وجودی این پایانهها فقط به منظور بالابردن سطح خدمات به شهروندانی است که فاصله دوری تا محل پایانه مرکزی دارند.
فعالیتهای فرهنگی
او در مورد فعالیتهای فرهنگی توسط مدیریت پایانه اینطور توضیح میدهد: همیشه در مناسبتهایی مانند محرم یا اعیادی مانند عیدقربان، فطر و غدیر، مراسم عزاداری یا جشن برگزار میکنیم که حتی اهل سنت هم از این مراسم استقبال میکنند.
باروئی ادامه میدهد: معمولا غرفهداران با هزینه شخصی اقدام به پخش چای و شیرینی و گاهی غذا بین مسافران میکنند، به نظر من معاونت فرهنگی شهرداری میتواند از فضای این پایانه برای برگزاری بعضی مراسم و جنگهای شادی استفاده کند که تا به حال چنین اتفاقی نیفتاده است.
حرف آخر
حرف آخر این مسئول نه درخواستی مادی که یک تقاضای فرهنگی است: حدود ۳۰ درصد از مسافران ما اهل سنت هستند، بیشتر جمعیت صالحآباد، بسیاری از روستاها و بخش زیادی از مردم سرخس نیز اهل سنت هستند، برای همین گاهی مثلا در محیط نمازخانه به علت تداخل در ایستادن به هنگام نماز، بینظمیها و مشکلاتی در صفوف نماز به وجود میآید که توجه به همین مسائل کوچک با ایجاد امکانات و شرایط لازم و انجام کارهای فرهنگی، از به وجود آمدن مشکلات بزرگتر و پیچیدهتر جلوگیری خواهد کرد.
* این گزارش در شماره ۳۶ شهرآرا محله منطقه ۶ مورخ ۱۸ دیماه سال ۱۳۹۱ منتشر شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
