کوچه رودکی30 از معابر قدیمی محله بهشتی است. اگر گذرتان به این کوچه قدیمی افتاد، قدم آهسته کنید. دقیقهای زیر سایه درختان توت قدیمی این کوچه استراحت کنید و از درختانش میوه بچینید. کوچهای با همسایههای همدل که در کارها مشارکت میکنند تا حال و احوال بهتری داشته باشند.
قدیم چند محل برای برداشت آب در مشهد وجود داشت که یکی از اصلیترین آنها در ایستگاه سراب بود. وجه تسمیه سراب هم از این ایستگاه نشئت گرفته است.
خیابان ولایت10 پیش از این با نام خیابان گلریز شناخته میشد و سال گذشته به شهدای زینبیون تغییر نام یافت. این خیابان از چهارراه گلریز و خیابان سرخس آغاز و به بولوار ولایت میرسد. از یک طرف ادامه خیابان مصلی2 و از طرف دیگر ولایت10 است.
نام کوچه خواجهربیع25 در گذشته میلان «باغوحش» بوده است و اینطور که ساکنان قدیمی میگویند، تابهحال چند نام عوض کرده است و حالا بهنام کوچه رضوان است. ماجرای جالب کوچه به باغوحشی برمیگردد که تا سال1363 هم در این محدوده وجود داشته و بعدها بهعلت سروصدای حیوانات به وکیلآباد منتقل شده و حالا جایش را کتابخانه پر کرده است.
عباسعلی کمالی که 77بهار از زندگیاش میگذرد از ابتدای انقلاب در محله بهشتی ساکن است و هر روز صبح برای ورزش به بوستان کوهسنگی میآید. او بانشاطتر از بسیاری از جوانانی است که در اطرافم میبینم و میشناسم. آنقدر او را در بوستان دیده وبا یکدیگر سلام و علیک کرده ایم که اکنون با یکدیگر دوست شدهایم.
بازارچه وقفی این کوچه به نام بانیاش، یعنی حاجآقاجان، شناخته میشود و مهر خورده است. بعضی قدیمیها هم آن را به نام «آقبابا»میشناسند. حاجآقاجان ملاک بزرگ نوغان بود که در اواخر دوره قاجار بهواسطه هنر و اعتبار فامیلیاش با دربار و همچنین با مهربانی و دست خیرش در نزد مردم بسیار محبوب بود.
خیابان شاهنامه ۴۴ یکی از پررفت و آمدترین معابر بولوار شاهنامه محسوب میشود. این خیابان همچون رینگی دور تا دور محله چهاربرج را دربرگرفته و آثار تاریخی و گردشگری را در دل خود جای داده است.
وقتی اولین ساکنان کوچه آیتا... مشکینی 45 یعنی خانوادههای ایثارگران به اینجا اسبابکشی کردند هنوز درست نمیدانستند مرز بین کوچهها و خیابانهایشان کجاست. بیشتر خانهها هنوز نیمهساز بودند. هر دو سه روز یک تانکر آب میآوردند که هم برای مصارف بناییشان استفاده میشد و هم ظرفها و لباسهایشان را با آن میشستند. کمکم این کوچه آباد شد.
کوچه فدائیان اسلام 18 را با نام هدایت میشناسند که یکی از معابر فرعی و قدیمی محله 17شهریور است. شکلگیری این خیابان به قناتی گره خورده است که امروز بر روی آن اداره مخابرات بنا شده است. تا اواسط دهه50 از محلات مجاور برای بردن آب به این قنات مراجعه میکردند.
خیابان نوفللوشاتو تا قبل از سال 1355 پر بود از گندمزارهای وسیع با چند جوی آب که از قناتهای رضاشهر سرازیر میشدند و به باغهای ملکآباد میرسیدند. وجود باغهای ملکآباد به عنوان بزرگترین لکه سبز و تنفسگاه شهر مشهد در یک سو، آن را خوشمنظر و خوشنشین و خوش آب و هوا ساخته است...
زمان جنگ تحمیلی اگر اشتباه نکنم نزدیک همین میهمانسرا جنگزدههای جنوب از شهرستان شادگان آمده و در اینجا جمع شده بودند. همسایهها به آنها آب و برق داده بودند. یک تنور انتهای خانه داشتیم که زنها برای پختن نان در آنجا جمع میشدند و دور هم نان میپختند.
خیابان شهید فیاض بخش حد فاصل میدان امام خمینی تا خیابان ثامن الائمه، یکی از خیابانهای قدیمی و پرتردد منطقه8 است. درگذشته نام این خیابان کوروش بوده است. ساختمان شهرداری منطقه8، کلانتری فیاض بخش، حسینیه شهید دلدار و تعدادی از دفاتر شهرسازی در این خیابان قرار دارند.
میان خیابان آسفالت بزرگی قرار داشت که البته ماشینرو نبود و دو طرف خیابان به سه قسمت تقسیم شد که در یک ردیف گلهای شصتبرگ، در ردیفی دیگر درختهای بیدمجنون و در یک ردیف هم درختهای چنار کاشته شد. بین ردیفها نیز فاصله داشت که محل عبور بود و میتوانستیم در آن قدم بزنیم. زمینهای کشاورزی نیز آن زمان هنوز به چشم میخورد. بیدهای مجنون که درختان زیبایی بود دو ساله به سایه افتاد و درختان چنار هم ما را در سایه خود شریک میکردند.ن زمانها شهریها هم به آنجا میآمدند، فرشی پهن میکردند، روی آن مینشستند، تفریح کرده و دور هم خوش میگذراندند.
آبادانی خیابان سیدی بیشک مدیون مرحوم سید محمود سیدی است. او در دهه30 با حضور در این منطقه که بیابانی بیش نبوده و حتی در محدوده شهری به حساب نمیآمده است اقدام به حفر چاه و احداث باغ میکند.
امام هادی 3 معروف به چهارکوچه قلب «بحرآباد» یا همان «بهرآباد» یا به بیان بهتر «بهارآباد» است. از چهار سمت آن کوچههایی منشعب میشد و به همین دلیل به آن «چهار کوچه» میگفتند. در قدیم اینجا مظهر قنات بحرآباد و محل ارتباطات اجتماعی مردم بهویژه زنانی بوده است که هر روز برای برداشت آب و شستوشو میآمدند. «چهار کوچه»همچنین محل تولد اتفاقات انقلاب و نیز اتفاقات مهم تاریخی در منطقه بحرآباد بوده است.
داستان این کوچه سرنوشت خانوادههایی است که از گذشتههای دور در خانههای کوچک و کنار هم زندگی میکنند و نوع زندگیشان تحتتأثیر بیماریشان با دیگران خیلی فرق میکند؛ آنها از بیماری جذام رنج میبرند.
کوچه شهید دهقان نیری تا 15سال پیش به نام هجرت شناخته میشد. از آنزمان تغییر نام پیدا کرد و به نام شهید نیری که خانوادهاش در آن ساکن هستند زینت گرفت.
از آن زمانی که حسینمیرزا میرالدوله، والی خراسان در سال1320، در کوچهای نزدیک به چهارراه نادری آن روزها آبانباری بنا کرد تا آب شرب مردم محله و چهارحوض واقع در صحن عتیق را تأمین کند، کوچه را به نام او مزین کردند.
در محله نوغان که جز کهنترین محلات مشهد است یک نانوایی با قدمت 120ساله وجود دارد و صاحب کنونی آن، جواد فارسی، متولد سال1338 است. مردی که در همین محله متولد شده، قد کشیده و گذشته آن را بهخوبی به یاد دارد.
کوچه کاشانی 12 که به تپل محله منتهی می شود، یکی از محلههایی است که با درختان و مغازههایش و کوچههای تودرتویش شناخته میشود.