بارگاه امامرضا(ع) به عنوان یکی از برجستهترین فضاهای هنری و مذهبی ایران، مجموعهای از بیش از صد نوع هنر اصیل ایرانی اسلامی را در خود جای داده است. هنر در این مکان، از سطح تزیین و بنا فراتر رفته است.
بخشی از اصالت و هویت بارگاه منور رضوی را فرشهای به جا مانده از قرنهای گذشته نمایان میکند. مجموعهای چشمگیر از قالیهای پردهای در موزه آستانقدسرضوی به جای پهن شدن سرپا ماندهاند که روایتگر این سنت باستانیاند.
چهار ورودی اصلی حرم مطهر هرکدام به نام یکی از عالمان بزرگ شیعه گره خورده است. در این میان، مقبره سه تن از این بزرگان که نامشان بر بستها نهاده شده، در حرم مطهر است؛ شیخ بهایی، شیخ حر عاملی و شیخ طبرسی.
کتیبه دورتادور گنبد، به خط ثلثِ زیبای علیرضا عباسی و با قلم طلایی بر زمینهای فیروزهای نگاشته شد؛ کتیبهای که در آن شرح سفر پیاده شاه، منابع مالی طلاکاری گنبد و جزئیات اجرای این کار ذکر شده است.
محمد موسوی، ملقب به «صنیعالتولیه»، یکی از هنرمندانی است که کتیبههای نگاشته شده با خط او تقریبا در همه بخشهای قدیمی حرم رضوی، بهویژه در صحنهای عتیق و نو به چشم میخورد.
با نگاهی دقیق به عکسهای هوایی مشهدِ۱۳۳۵خورشیدی، میتوان به شکل و الگوی معماری اماکن متبرکه حرمرضوی در آن دوره پی برد. تصویری که در فتوحرم امروز میبینید، بخشی از عکس هوایی تاریخی است.
به گفته مهدی سیدی، بازسازی گنبد حرمرضوی حدود۳۶سال به طول انجامیده است و در دهه۱۳۳۰خورشیدی، احتمالا در بزرگترین عملیات ترمیمی تاریخ مسجد گوهرشاد، همه گنبد برداشته و با استفاده از لایه نازک «بتن» دوباره ساخته شد.
صحن انقلاب اسلامی، صحن کهنه یا صحن عتیق، قدیمیترین صحن مجموعه حرم است. بنای اولیه صحن به دوره تیموری میرسد، اما شکل امروزی آن مربوط به دوره صفوی و عهد شاهعباس اول صفوی است.
تاریخ میگوید آیینههای شیشهای برای نخستینبار در شهر صیدای لبنان ساخته میشود و در سدههای دوم و سوم، جای آیینههای فلزی و سیماندود را در معماری بناها میگیرد. در ایران در سدههای نخستین هجریقمری، شهر همدان از مهمترین این مراکز بوده است.
